Disciplinska i materijalna odgovornost zaposlenih iz ugla novog Zakona o policiji

UDK: 354.31(497.11)
349.22:331.108.6-057.34(497.11)

DISCIPLINSKA I MATERIJALNA ODGOVORNOST ZAPOSLENIH IZ UGLA NOVOG ZAKONA O POLICIJI
Vesna Nikolić, advokat.

Rezime: U ovom radu su obrađene neke od novina koje donosi Zakon o policiji, u vezi sa disciplinskom i materijalnom odgovornošću zaposlenih u Ministarstvu unutrašnjih poslova; privremeno udaljenje sa rada, zastarelost za pokretanje i vođenje disciplinskog postupka; način na koji se tumače pojedini radnopravni instituti i konkretno primenjuju propisane norme; zatim, rezultati i posledice koje proizvode postupci koji se vode u primeni tih normi u odnosu na zaposlene i državu, kao i osvrt na praksu upravnih organa u sprovedenim upravnim postupcima u ovoj materiji i praksu Upravnog suda u vezi sa upravnosudskim sporovima, radi zaštite prava iz radnog odnosa policijskih službenika. U radu je prikazano i iskustveno viđenje autora pojedinih zakonskih rešenja u oblasti radnih odnosa, sa posebnim osvrtom na disciplinsku i materijalnu odgovornost zaposlenih u Ministarstvu unutrašnjih poslova.

Ključne reči: Zakon o policiji, povrede službene dužnosti, zastarelost, materijalna odgovornost, troškovi postupka, privremeno udaljenje sa rada.

Poreklo kolektivnih ugovora

UDK: 349.22:331.106.24

POREKLO KOLEKTIVNIH UGOVORA
Mr Zoran Čukić, advokat.

Rezime: Kolektivni ugovori se u našem radnom zakonodavstvu prvi put spominju u članu 209. Zakona o radnjama iz 1931. godine, koji se definišu kao “pismena nagodba koju zaključuju službodavac i službodavačka organizacija jedne ili više srodnih struka kao predstavnik službodavca, s jedne strane i stručna služba primačke organizacije s druge strane, a kojom se nagodbom uređuju službeni odnosi, prava i dužnosti.”
Po Ustavu SFRJ iz 1974. godine za regulisanje radnih odnosa kod privatnih poslodavaca bili su predviđeni kolektivni ugovori. Odredbe o kolektivnim ugovorima sadržane su u republičkim i pokrajinskim zakonima o radnim odnosima.
Kolektivni ugovori o radu postaju ustavna kategorija već u Ustavu Srbije iz 1990. godine, što je, potom, omogućilo da se donese i poseban Zakon o kolektivnim ugovorima (“Sl. glasnik RS”, br. 60/1990).

Ključne reči: Ustav, Zakon o radu, kolektivni ugovori o radu.

Krivičnopravni sistem odmeravanja kazni u bosanskohercegovačkom krivičnom zakonodavstvu (I deo)

UDK: 343.234/.235(497.6)
343.2.01

KRIVIČNOPRAVNI SISTEM ODMJERAVANJA KAZNI U BOSANSKOHERCEGOVAČKOM KRIVIČNOM ZAKONODAVSTVU
(I deo)
Prof. dr Osman N. Jašarević, Pravni fakultet Univerzi-teta u Travniku.

Rezime: Ovaj članak razmatra sistem relativnog određivanja ili propisivanja kazni koji je prihvaćen u krivičnom zakonodavstvu BiH, koji ima dvojako značenje. To znači da sve kazne u određenim krivičnim okvirima imaju svoju najmanju i najveću mjeru, donju i gornju granicu, ispod koje i iznad koje te kazne ne mogu biti izricane. Te granice predstavljaju opšti minimum i opšti maksimum određene vrste kazne i označavaju tzv. opšti krivični okvir te vrste kazne.
Metod relativnog određivanja kazni znači da pored opštih krivičnih okvira postoje i tzv. posebni krivični okviri za svako pojedino krivično djelo koje je određeno u posebnom dijelu krivičnog zakona.
Metod alternacije znači da je zakonodavac za neko krivično djelo odredio sankciju na način da je predvidio kaznu zatvora i novčanu kaznu s tim da se može izreći samo jedna od tih kazni.
Metod kumulacije znači da je zakonodavac za neko krivično djelo odredio sankciju na način da je predvidio novčanu kaznu i kaznu zatvora s tim da se počiniocu imaju izreći obje te kazne.
Kad se radi o kazni zatvora kao glavnoj krivičnoj sankciji u pravilu se pri njenom određivanju koristi manji broj tipiziranih krivičih okvira sa jednim brojem standardnih posebnih minimuma odnosno standardiziranih posebnih maksimuma. U tom smislu standardni posebni minimumi kazne zatvora su: tri mjeseca, šest mjeseci, jedna godina, dvije godine, tri godine, pet godina i deset godina.
Standardni posebni maksimumi su: šest mjeseci, jedna godina, tri godine, pet godina, osam godina, deset godina, dvanaest godina, petnaest godina, dvadeset godina i dugotrajne vremene kazne. Ovo stoga što se smatra da manji broj tipiziranih krivičnih okvira više odgovara principu individualizacije kazne i pravilnijem upoređivanju pojedinih krivičnih djela prema njihovoj težini s obzirom na stepen njihove štetnosti.
Ključne riječi: sistem određivanja kazni, KZ BiH, Entitetski KZ, KZBD, krivična sankcija – kazna, odmjeravanje kazne.

Vođenje poslova komanditnog društva, zastupanje društva i prava i odgovornost komanditora

UDK: 347.72(497.11)

VOĐENJE POSLOVA KOMANDITNOG DRUŠTVA, ZASTUPANJE DRUŠTVA I PRAVA I ODGOVORNOST KOMANDITORA
Dr Milovan Milić, dipl. pravnik.

Rezime: Komanditno društvo je privredno društvo čiji je pravni položaj, a naročito osnivanje, upravljanje, statusne promene, promena njegove pravne forme, prestanak i druga pitanja od značaja za njegov pravni položaj, uređen Zakonom o privrednim društvima.
Pravni položaj komanditnog društva, a naročito napred navedena pitanja, kao i druga pitanja od značaja za pravni položaj komanditnog društva, uređena su, kao i za svako privredno društvo, u osnovnim odredbama Zakona o privrednim društvima, koji uređuje pravnu formu komanditnog društva i u drugim odredbama ovog zakona.
Polazeći od osnovnih odredaba Zakona o privrednim društvima, treba reći da ovaj zakon, za razliku od zastupanja privrednih društava i odgovornosti za obaveze, ne uređuje vođenje poslova u privrednim društvima, uključujući i komanditno društvo.
Uređujući odgovornost za obaveze, u osnovnim odredbama uređena je odgovornost članova privrednih društava, uključujući i odgovornost članova komanditnog društva i probijanje pravne ličnosti u kome je, između ostalog, propisana samo odgovornost komanditora, a ne i komplementara.
Treba reći da privredno društvo, uključujući i komanditno društvo, ima zakonske zastupnike koji mogu biti fizička i pravna lica, a može imati i ostale zastupnike, punomoćnike po zaposlenju i izdavati prokuru kao poslovno punomoćje.
Osim toga kod zastupnika, punomoćnika po zaposlenju i prokurista postoji i odgovornost i ograničenja u zastupanju komanditnog društva, kao i obaveza potpisivanja dokumenata komanditnog društva.
Polazeći od odredaba Zakona o privrednim društvima, koje uređuju pravnu formu komanditnog društva, treba reći da su u ovim odredbama prvo uređeni vođenje poslova, zastupanje društva i prava komanditora, a potom i odgovornost komanditora.
U okviru vođenja poslova i zastupanja komanditnog društva uređeno je, između ostalog, da komplementari vode poslove društva i zastupaju društva i da komanditori ne mogu voditi poslove i zastupati komanditno društvo.
Pored toga, u okviru prava komanditora, između ostalog, propisano je komanditorovo pravo nadzora i u čemu se ono sastoji, kao i pravo na isplatu dobiti, uređujući način i rokove isplate dobiti komanditora.
Kad je u pitanju odgovornost komanditora, u odredbama Zakona o privrednim društvima, koje uređuju pravnu formu komanditnog društva, treba reći da ova odgovornost obuhvata odgovornost komanditora, slučajeve odgovornosti komanditora kao komplementara i odgovornost novog komanditora.

Ključne reči: vođenje poslova, zastupanje društva, prava i obaveze članova komanditnog društva.

Krivično delo razbojništvo iz člana 206. KZ u sudskoj praksi

UKD: 340.143:343.712.1(497.11)

KRIVIČNO DELO RAZBOJNIŠTVO IZ ČLANA 206. KZ U SUDSKOJ PRAKSI
Dragan U. Kalaba, zamenik višeg javnog tužioca u Čačku.

Rezime: Krivično delo razbojništvo iz člana 206. KZ kao imovinsko krivično delo, u sudskoj proceduri je zastupljeno u znatnoj meri, gotovo odmah iza krivičnog dela krađe iz člana 203. kao i krivičnog dela teške krađe iz člana 204. KZ i krivičnog dela prevare iz člana 208. KZ. Pomenuto krivično delo predstavlja u svojoj suštini oduzimanje tuđe stvari upotrebom sile ili pretnje, a u nameri da se pribavi sebi ili drugom protivpravna imovinska korist. Nužno je ukazati na osnovne elemente navedenog krivičnog dela, a to znači teorijsko razmatranje u najmanjoj meri, a prvenstveni značaj ovog rada je u prikazu brojnih karakterističnih sudskih odluka, kao verna slika mnogobrojnih isprepletenih životnih situacija.

Ključne reči: krivično delo, sila, pretnja, imovinska korist, odnos sa brojnim drugim krivičnim delima.

Kako stati na put zloupotrebama radnog odnosa na određeno vreme?

UDK: 349.22:331.106.27(497.11)

KAKO STATI NA PUT ZLOUPOTREBAMA RADNOG ODNOSA NA ODREĐENO VREME
Prof. dr Zoran Ivošević, sudija Vrhovnog suda Srbije i profesor Pravnog fakulteta Univerziteta Union, u penziji.

Rezime: Radni odnos na određeno vreme može da se zasnuje samo u slučajevima koji su predviđeni Zakonom. Pošto su ovi slučajevi izuzetak, van njih može da postoji samo radni odnos na neodređeno vreme. Otuda su u članu 37. stav 6. Zakona o radu predviđene dve mogućnosti da zaposleni koji je zasnovao radni odnos na određeno vreme dospe do radnog odnosa na neodređeno vreme. Prva se odnosi na pravnu fikciju, a druga – na pravnu promenu. Pravna fikcija deluje od stupanja radnika na rad, pravna promena deluje po isteku pet radnih dana nakon vremena za koje je zasnovan radni odnos na određeno vreme.

Ključne reči: radni odnos na određeno vreme, radni odnos na neodređeno vreme, izuzeci i pravilo, pravna fikcija i pravna promena.

Parnični postupak za utvrđivanje nedozvoljenosti izvršenja

UDK: 340.134:347.9(497.11)

PARNIČNI POSTUPAK ZA UTVRĐIVANJE NEDOZVOLJENOSTI IZVRŠENJA
Borivoje Živković, sudija Apelacionog suda u Beogradu u penziji.

Rezime: Opoziciona tužba je rezultat kompromisa između formalnog legaliteta izvršnog postupka i potrebe da se vrednuje pravno dejstvo novonastalih činjenica koje utiču na postojanje samog potraživanja koje se namiruje u izvršnom postupku. Slovom zakona su propisane pretpostavke za njenu upotrebu. To su objektivno nove činjenice koje stranka nije mogla upotrebiti u postupku po žalbi iz koga potiče izvršna isprava. Rešenje o odbijanju žalbe i iskorišćeni rok od 30 dana od dana dostavljanja ovog rešenja su pretpostavke koje kumulativno moraju biti ostvarene i uslov su za pokretanje parničnog postupka. Podrazumeva se da su prethodno u žalbi iskorišćene ove činjenice. U upotrebi mogu biti samo opozicioni razlozi. Ova tužba nema suspenzivno dejstvo. Parnični postupak se sprovodi po pravilima koja važe za sporove male vrednosti. On je hitan i ima prvenstvo u odlučivanju. Pozitivni rezultat parničnog postupka je utvrđenje da je nedozvoljeno izvršenje. Za slučaj da je izvršni postupak okončan izvršnom dužniku sada kao tužiocu je data mogućnost objektivnog preinačenja tužbe u formi zahteva da sud obaveže izvršnog poverioca kao tuženog da mu vrati ono što je primio izvršenjem i naknadi troškove postupka. Pravnosnažna odluka suda kojom je utvrđena nedozvoljenost izvršenja predstavlja i razlog za protivizvršenje.

Ključne reči: činjenice koje se odnose na postojanje potraživanja, nove činjenice, opozicioni prigovori, opugnacioni prigovori, odbijena žalba, rok od 30 dana, prekluzivni rok, parnični postupak, nedozvoljenost izvršenja, nesuspenzivnost tužbe, postupak po pravilima koja važe za sporove male vrednosti, hitnost, prvenstvo u odlučivanju, preinačenje tužbe, vraćanje primljenog.

Predstojeća novela krivičnog zakonodavstva i dela terorističkog kriminaliteta

UDK: 343.21(497.11)
343.85:343.9.02

PREDSTOJEĆA NOVELA KRIVIČNOG ZAKONODAVSTVA I DELA TERORISTIČKOG KRIMINALITETA
Prof. dr Milan Milošević, Fakultet za poslovne studije i pravo, Beograd.

Rezime: U aktuelnom Nacrtu zakona o izmenama i dopunama Krivičnog zakonika, odnosno Nacrtu zakona o organizaciji i nadležnosti državnih organa u suzbijanju organizovanog kriminala i korupcije, uočava se nastojanje zakonodavca Republike Srbije da unapredi krivično-materijalne i formalno-organizacione okvire borbe sa određenim vidovima kriminaliteta. Konkretnije posmatrano, nema sumnje da je u oba pomenuta dokumenta intencija da se stvore novi i unaprede već postojeći uslovi za borbu protiv finansijskog kriminala i korupcije. S tim u vezi postavlja se pitanje da li će se i u kolikoj meri ove reforme odraziti na korpus terorističkog kriminaliteta, koji je temeljno noveliran prilikom izmena i dopuna Krivičnog zakonika od 2012. i 2014. godine. Ovo pitanje je posebno zanimljivo kada se ima u vidu najava uvođenja doživotnog zatvora u naš kazneni sistem.

Ključne reči: krivično pravo, zakonske novele, finansijski kriminalitet i korupcija, teroristički kriminalitet, kazna doživotnog zatvora.

Fleksibilno uređivanje nezakonitog otkaza ugovora o radu

UDK: 349.22:331.108.6(497.11)
(094.5.072)

FLEKSIBILNO UREĐIVANJE NEZAKONITOG OTKAZA UGOVORA O RADU
Vesna Bilbija, magistar prava, Javno preduzeće „Pošta Srbije“, Beograd, arbitar/miritelj kod Republičke agencije za mirno rešavanje radnih sporova.

Rezime: Koncepcija fleksibilne sigurnosti treba da pomiri fleksibilnost kao glavni trend u razvoju sistema zapošljavanja i radnih odnosa i njegovu protivtežu sigurnost (zarade, zaposlenja). Zahtev za fleksibilno uređivanje radnih odnosa proširio se na većinu oblasti sveta rada, pa i materiju prestanka radnog odnosa i posledica nezakonitog otkaza.
Posledice nezakonitog odnosa mogu biti različite, u zavisnosti da li je tužilac/zaposleni zahtevao u tužbi da se vrati na posao ili ne. Ukoliko nije zahtevao da se vrati na rad, sud će na njegov zahtev dosuditi naknadu štete od najviše 18 zarada zaposlenog, u zavisnosti od vremena provedenog u radnom odnosu kod poslodavca, godina života zaposlenog i broja izdržavanih članova porodice. Ako zaposleni zahteva da se vrati na rad, sud može taj zahtev odbiti, ako u toku postupka poslodavac dokaže da postoje okolnosti koje opravdano ukazuju da nastavak radnog odnosa, uz uvažavanje svih okolnosti i interesa obe strane u sporu, nije moguć, u kom slučaju iznos naknade štete je dvostruki iznos od prethodno navedenog.
Naročitu novinu predstavlja rešenje po kome će sud, ako utvrdi da je postojao osnov za prestanak radnog odnosa, ali je poslodavac povredio propisani postupak za otkaz, odbiti zahtev zaposlenog za vraćanje na rad i dosuditi mu naknadu štete u iznosu do šest zarada.

Ključne reči: fleksibilnost, postupak, nezakoniti otkaz ugovora o radu, naknada štete.

Da li su vlasnici oružja u Srbiji kosmonauti?

UDK: 351.753(497.11)

DA LI SU VLASNICI ORUŽJA U SRBIJI KOSMONAUTI?
Dr Dragan Obradović, sudija Višeg suda u Valjevu.

Rezime: Posle donošenja novog Zakona o oružju i municiji u prelaznom periodu do početka primene tog zakona, doneti su i odgovarajući podzakonski propisi. Jedna od novina ovog zakona je bila odredba kojom se prvi put insistira na obaveznom ispunjavanju određenih zdravstvenih uslova kao jedan od preduslova za podnošenje zahteva za dobijanje dozvole za nabavljanje, držanje i nošenje oružja. U ovom tekstu pokušali smo da predstavimo najvažnije karakteristike podzakonskog propisa koji se odnosi na zdravstvene uslove koje moraju da ispune fizička lica u tom pogledu, određene nedoumice kada su pojedini uslovi u pitanju, a takođe da damo i određene predloge za izmenu i dopunu ovog podzakonskog propisa.

Ključne reči: oružje, zdravstveni uslovi, fizičko lice.