Category Archives for "Ogledi: Bosna i Hercegovina"

REFORMA KRIVIČNOG PROCESNOG ZAKONODAVSTVA U BOSNI I HERCEGOVINI – OČEKIVANJA, STVARNOST I PERSPEKTIVE (II deo)

OGLEDI BiH

UDK: 343.1(497.6)
COBISS.SR-ID 133290761

REFORMA KRIVIČNOG PROCESNOG ZAKONODAVSTVA U BOSNI I HERCEGOVINI – OČEKIVANJA, STVARNOST I PERSPEKTIVE
(II deo)
* Prof. dr Sadmir Karović, vanredni profesor za krivičnopravnu naučnu oblast, Pravni fakultet, Univerzitet u Travniku, zaposlen u Državnoj agenciji za istrage i zaštitu.
** Prof. dr Marina Simović, Sekretar Ombudsmena za djecu Republike Srpske, vanredni profesor, Fakultet pravnih nauka Univerziteta „Apeiron”, Banja Luka.

Rezime: U ovom radu pažnja je usmjerena na efikasnost krivičnog postupka sa posebnim osvrtom na efikasnost krivičnoprocesnih subjekata na planu rasvjetljavanja i rješenja konkretne krivične stvari. U vezi navedenog, autori su prepoznali i identifikovali ključne procesne probleme koji se odnose na blagovremeno, efikasno i zakonito otkrivanje i dokazivanje krivičnog djela i krivice. S obzirom na to da je od zadnje opšte reforme krivičnoprocesnog zakonodavstva do danas protekao znatan vremenski period dovoljan za kritičku analizu, ostvaren je kritički osvrt na sve faze krivičnog postupka sa intencijom aktueliziranja i problematiziranja određenih zakonskih rješenja procesne prirode (otkrivačka djelatnost, koncept istrage, standardi dokazivanja, dokazna uloga tužioca, sačinjavanje/podizanje optužnice, kompleksnost otkrivanja i dokazivanja i dr) od kojih neposredno zavisi efikasno i zakonito vođenje i okončanje krivičnog postupka. Takođe, savremeni oblici kriminaliteta, posebno specifični oblici organizovanog kriminala, od zakonodavca zahtijevaju adekvatnost zakonske norme na planu ostvarivanja legitimnog zakonskog cilja koji se odnosi na efikasnu i energičnu borbu protiv kriminaliteta kao složene društvene pojave, te postizanja adekvatnih rezultata krivičnog pravosuđa.
Ključne riječi: krivični postupak, krivično djelo, efikasnost, Bosna i Hercegovina.

REFORMA KRIVIČNOG PROCESNOG ZAKONODAVSTVA U BOSNI I HERCEGOVINI – OČEKIVANJA, STVARNOST I PERSPEKTIVE (I deo)

OGLEDI BiH

UDK: 343.1(497.6)

COBISS.SR-ID 127481097

REFORMA KRIVIČNOG PROCESNOG ZAKONODAVSTVA U BOSNI I HERCEGOVINI – OČEKIVANJA, STVARNOST I PERSPEKTIVE
(I deo)
* Prof. dr Sadmir Karović, vanredni profesor za krivičnopravnu naučnu oblast, Pravni fakultet, Univerzitet u Travniku, zaposlen u Državnoj agenciji za istrage i zaštitu.
** Prof. dr Marina Simović, Sekretar Ombudsmena za djecu Republike Srpske, vanredni profesor, Fakultet pravnih nauka Univerziteta „Apeiron”, Banja Luka.
Rezime: U ovom radu pažnja je usmjerena na efikasnost krivičnog postupka sa posebnim osvrtom na efikasnost krivičnoprocesnih subjekata na planu rasvjetljavanja i rješenja konkretne krivične stvari. U vezi navedenog, autori su prepoznali i identifikovali ključne procesne probleme koji se odnose na blagovremeno, efikasno i zakonito otkrivanje i dokazivanje krivičnog djela i krivice. S obzirom na to da je od zadnje opšte reforme krivičnoprocesnog zakonodavstva do danas protekao znatan vremenski period dovoljan za kritičku analizu, ostvaren je kritički osvrt na sve faze krivičnog postupka sa intencijom aktueliziranja i problematiziranja određenih zakonskih rješenja procesne prirode (otkrivačka djelatnost, koncept istrage, standardi dokazivanja, dokazna uloga tužioca, sačinjavanje/podizanje optužnice, kompleksnost otkrivanja i dokazivanja i dr) od kojih neposredno zavisi efikasno i zakonito vođenje i okončanje krivičnog postupka. Takođe, savremeni oblici kriminaliteta, posebno specifični oblici organizovanog kriminala, od zakonodavca zahtijevaju adekvatnost zakonske norme na planu ostvarivanja legitimnog zakonskog cilja koji se odnosi na efikasnu i energičnu borbu protiv kriminaliteta kao složene društvene pojave, te postizanja adekvatnih rezultata krivičnog pravosuđa.
Ključne riječi: krivični postupak, krivično djelo, efikasnost, Bosna i Hercegovina.

ULOGA SISTEMA ZDRAVSTVENE ZAŠTITE U PREVENCIJI RODNO ZASNOVANOG NASILJA I NASILJA U PORODICI IZVRŠENOG UZ UPOTREBU VATRENOG ORUŽJA

OGLEDI: BOSNA I HERCEGOVINA
UDK:343.85:343.54/.55(497.6)
COBISS.SR-ID 120637705
ULOGA SISTEMA ZDRAVSTVENE ZAŠTITE U PREVENCIJI RODNO ZASNOVANOG NASILJA I NASILJA
U PORODICI IZVRŠENOG UZ UPOTREBU VATRENOG ORUŽJA
* Damir Bilic, MA, Pravni fakultet Univerziteta u Travniku.
Rezime:  Rodno zasnovano nasilje, kao i ono u porodici danas je, nažalost, postalo svakodnevica u zemlji, regionu, pa i svijetu. Također, svjedoci smo da se to nasilje u sve većoj mjeri vrši uz upotrebu vatrenog oružja. Žrtve nasilja se primarno javljaju u zdravstvene institucije nakon što se nasilje dogodi, ali tema ovog rada je na njihovom preventivnom djelovanju. Budući da zdravstvene ustanove vrše procjenu zdravstvene sposobnosti za nošenje oružja i civila i osoba koje imaju pristup vatrenom oružju po osnovu svog zanimanja, i mogu imati značajan uvid u dinamike porodičnih odnosa i odgovornost da spriječe da se vatreno oružje koristi za vršenje nasilja u porodici.
Ključne riječi: rodno nasilje, porodica, zdravstveni sistem, prevencija.

PODSTREKAVANJE NA KRIVIČNA DJELA TERORIZMA: ODGOVORNOST I KAŽNJIVOST U MEĐUNARODNOM PRAVU I PRAVU BOSNE I HERCEGOVINE (II deo)

OGLEDI BOSNE I HERCEGOVINE

UDK: 343.341(497.6)
341.48:323.285
COBISS.SR-ID 117616649

PODSTREKAVANJE NA KRIVIČNA DJELA TERORIZMA: ODGOVORNOST I KAŽNJIVOST
U MEĐUNARODNOM PRAVU I PRAVU BOSNE I HERCEGOVINE (II deo)
* Prof. dr Vladimir M. Simović, tužilac Tužilaštva BiH i redovni profesor Fakulteta za bezbjednost i zaštitu Nezavisnog univerziteta u Banjoj Luci.

Rezime: U suzbijanju terorizma kao negativne krivičnopravne pojave i bezbjednosnog problema u međunarodnoj zajednici i nacionalnom krivičnom zakonodavstvu primjenjuju se različite mjere, sredstva i postupci od strane nadležnih organa. U tom sistemu mjera poseban značaj i ulogu imaju krivične sankcije. Njihovom primjenom se ostvaruju ciljevi generalne, odnosno specijalne prevencije prema učiniocima krivičnih djela terorizma, odnosno srodnih krivičnih djela. Među ovim krivičnim djelima se na specifičan način izdvajaju krivična djela gdje se saučesništvo u obliku podstrekavanja, podsticanja, vrbovanja ili nagovaranja drugog ili drugih lica na izvršenje krivičnih djela terorizma smatraju samostalnim inkriminacijama za koje su propisane posebne vrste – mjere kazni. Ovdje su, naime, pripremne radnje, odnosno prethodni stadijum za izvršenje terorizma predviđene kao samostalna radnja izvršenja bez obzira na to da li je do ovog krivičnog djela uopšte došlo ili moglo doći.
Cilj je ovako preduzetih radnji podstrekavanja drugih lica da oni (svi ili samo neki) učestvuju u izvršenju, pomaganju ili pridruživanju, dakle da postanu član bilo koje terorističke grupe. Iz toga se može zaključiti da na osnovu ovako preduzetih djelatnosti učinilac konkretnih krivičnih djela terorizma na osnovu njih donese odluku i nekom svojom djelatnošću potom učestvuje u izvršenju zakonom taksativno nabrojanih krivičnih djela terorizma.

Ključne riječi: terorizam, podstrekavanje, međunarodno pravo, Bosna i Hercegovina.

PODSTREKAVANJE NA KRIVIČNA DJELA TERORIZMA: ODGOVORNOST I KAŽNJIVOST U MEĐUNARODNOM PRAVU I PRAVU BOSNE I HERCEGOVINE (I deo)

OGLEDI BOSNA I HERCEGOVINA

UDK: 343.341(497.6)
341.48:323.285
COBISS.SR-ID 114177033

PODSTREKAVANJE NA KRIVIČNA DJELA TERORIZMA: ODGOVORNOST I KAŽNJIVOST U MEĐUNARODNOM PRAVU I PRAVU BOSNE I HERCEGOVINE
(I deo)
* Prof. dr Vladimir M. Simović, tužilac Tužilaštva BiH i redovni profesor Fakulteta za bezbjednost i zaštitu Nezavisnog univerziteta u Banjoj Luci.

Rezime: U suzbijanju terorizma kao negativne krivičnopravne pojave i bezbjednosnog problema u međunarodnoj zajednici i nacionalnom krivičnom zakonodavstvu primjenjuju se različite mjere, sredstva i postupci od strane nadležnih organa. U tom sistemu mjera poseban značaj i ulogu imaju krivične sankcije. Njihovom primjenom se ostvaruju ciljevi generalne, odnosno specijalne prevencije prema učiniocima krivičnih djela terorizma, odnosno srodnih krivičnih djela. Među ovim krivičnim djelima se na specifičan način izdvajaju krivična djela gdje se saučesništvo u obliku podstrekavanja, podsticanja, vrbovanja ili nagovaranja drugog ili drugih lica na izvršenje krivičnih djela terorizma smatraju samostalnim inkriminacijama za koje su propisane posebne vrste – mjere kazni. Ovdje su, naime, pripremne radnje, odnosno prethodni stadijum za izvršenje terorizma predviđene kao samostalna radnja izvršenja bez obzira na to da li je do ovog krivičnog djela uopšte došlo ili moglo doći.
Cilj je ovako preduzetih radnji podstrekavanja drugih lica da oni (svi ili samo neki) učestvuju u izvršenju, pomaganju ili pridruživanju, dakle da postanu član bilo koje terorističke grupe. Iz toga se može zaključiti da na osnovu ovako preduzetih djelatnosti učinilac konkretnih krivičnih djela terorizma na osnovu njih donese odluku i nekom svojom djelatnošću potom učestvuje u izvršenju zakonom taksativno nabrojanih krivičnih djela terorizma.
Ključne riječi: terorizam, podstrekavanje, međunarodno pravo, Bosna i Hercegovina.

MJERE BEZBJEDNOSTI MEDICINSKOG KARAKTERA U KRIVIČNOPRAVNOM SISTEMU BOSNE I HERCEGOVINE

BOSNA I HERCEGOVINA:  OGLEDI

UDK: 343.24(497.6)
COBISS.SR-ID 110959369

MJERE BEZBJEDNOSTI MEDICINSKOG KARAKTERA U KRIVIČNOPRAVNOM SISTEMU BOSNE I HERCEGOVINE
* Filip Novaković, dipl. pravnik, student II ciklusa studija na Pravnom fakultetu Univerziteta u Sarajevu, smjer: Krivično pravo.
** Luka Stanar, student I ciklusa studija na Pravnom fakultetu Univerziteta u Banjoj Luci.

Rezime: Mjere bezbjednosti u krivičnopravnom sistemu Bosne i Hercegovine jesu krivične sankcije koje se izriču učiniocima krivičnih djela od strane nezavisnog i nepristrasnog suda u zakonom predviđenom postupku, a izriču se radi otklanjanja stanja ili uslova koji bi doveli do toga da učinilac ubuduće vrši krivična djela. One predstavljaju rezultat shvatanja da kazna kao osnovna krivična sankcija često ne bude dovoljna za ostvarivanje jedne od osnovnih funkcija krivičnog prava – zaštite društva od kriminaliteta. Nerijetko se kazna kao takva i ne može primijeniti (npr. kod duševno oboljelih lica), stoga se pristupa drugim mehanizmima radi otklanjanja opasnosti koju za društvo predstavlja učinilac djela. Mjere bezbjednosti su u Bosni i Hercegovini regulisane sa četiri krivična zakona: jednim državnim (KZ BiH), dva entitetska (KZ RS i KZ FBiH) i zakonom Distrikta Brčko (KZ BDBiH). Razlog tome je podjela zakonodavnih nadležnosti između državnog, entitetskih i nivoa distrikta kao jedinice lokalne samouprave sa posebnim statusom.
Ključne riječi: mjere bezbjednosti, obavezno psihijatrijsko liječenje, obavezno liječenje od zavisnosti, obavezan psihosocijalni tretman.

KRIVIČNOPRAVNI, KRIVIČNOPROCESNI I VIKTIMOLOŠKI ASPEKTI KRIVIČNOG DJELA MEĐUNARODNO NAVOĐENJE NA PROSTITUCIJU U BOSNI I HERCEGOVINI (II deo)

OGLEDI BiH

UDK: 343.544 (497.6)
COBISS.SR-ID 108225289

KRIVIČNOPRAVNI, KRIVIČNOPROCESNI I VIKTIMOLOŠKI ASPEKTI KRIVIČNOG DJELA MEĐUNARODNO NAVOĐENJE NA PROSTITUCIJU U BOSNI I HERCEGOVINI
(II deo)
* Prof. dr Sadmir Karović, vanredni profesor za krivičnopravnu naučnu oblast, Pravni fakultet Univerziteta u Travniku, zaposlen u Državnoj agenciji za istrage i zaštitu, edukator u Centru za edukaciju sudija i tužilaca Federacije Bosne i Hercegovine.
** Dr Arben Murtezić, direktor JU Centar za edukaciju sudija i tužilaca Federacije Bosne i Hercegovine.

Rezime: U fokusu interesovanja autora su krivičnopravni, krivičnoprocesni i viktimološki aspekti krivičnog djela međunarodno navođenje na prostituciju, propisano u članu 187. Krivičnog zakona Bosne i Hercegovine. U ovom radu naglašena je kompleksnost određivanja, odnosno definisanja pojma prostitucije kao sociopatološke pojave u društvu, uvažavajući i njenu međunarodnopravnu komponentu. Ostvaren je kratak osvrt na krivičnopravni pojam, odnosno zakonski opis ovog krivičnog djela, te naglašena njegova krivičnopravna autonomnost i samostalnost. Također, viktimološka dimenzija ovog krivičnog djela, sa razlogom zavređuje posebnu pažnju naučne i stručne javnosti, s obzirom na izuzetno negativne i dugoročne posljedice koje se prije svega odnose na pasivnog subjekta, odnosno žrtvu izvršenja ovog krivičnog djela. Pored navedenog, posebna pažnja je posvećena krivičnoprocesnim aktivnostima nadležnih krivično-procesnih subjekata na planu blagovremenog, efikasnog i zakonitog otkrivanja i dokazivanja ovog krivičnog djela, uvažavajući određene krivičnoprocesne specifičnosti, dileme i izazove.

Ključne riječi: prostitucija, navođenje, otkrivanje, dokazivanje, žrtva.

KRIVIČNOPRAVNI, KRIVIČNOPROCESNI I VIKTIMOLOŠKI ASPEKTI KRIVIČNOG DJELA MEĐUNARODNO NAVOĐENJE NA PROSTITUCIJU U BOSNI I HERCEGOVINI (I deo)

OGLEDI BOSNA I HERCEGOVINA

UDK: 343.544 (497.6)
COBISS.SR-ID 85585673

KRIVIČNOPRAVNI, KRIVIČNOPROCESNI I VIKTIMOLOŠKI ASPEKTI KRIVIČNOG DJELA MEĐUNARODNO NAVOĐENJE
NA PROSTITUCIJU U BOSNI I HERCEGOVINI
(I deo)
* Prof. dr Sadmir Karović, vanredni profesor za krivičnopravnu naučnu oblast, Pravni fakultet Univerziteta u Travniku, zaposlen u Državnoj agenciji za istrage i zaštitu, edukator u Centru za edukaciju sudija i tužilaca Federacije Bosne i Hercegovine.
** Dr Arben Murtezić, direktor JU Centar za edukaciju sudija i tužilaca Federacije Bosne i Hercegovine.

Rezime: U fokusu interesovanja autora su krivičnopravni, krivično-procesni i viktimološki aspekti krivičnog djela međunarodno navođenje na prostituciju, propisano u članu 187. Krivičnog zakona Bosne i Hercegovine. U ovom radu naglašena je kompleksnost određivanja, odnosno definisanja pojma prostitucije kao sociopatološke pojave u društvu, uvažavajući i njenu međunarodnopravnu komponentu. Ostvaren je kratak osvrt na krivičnopravni pojam, odnosno zakonski opis ovog krivičnog djela, te naglašena njegova krivičnopravna autonomnost i samostalnost. Također, viktimološka dimenzija ovog krivičnog djela, sa razlogom zavređuje posebnu pažnju naučne i stručne javnosti, s obzirom na izuzetno negativne i dugoročne posljedice koje se prije svega odnose na pasivnog subjekta, odnosno žrtvu izvršenja ovog krivičnog djela. Pored navedenog, posebna pažnja je posvećena krivičnoprocesnim aktivnostima nadležnih krivičnoprocesnih subjekata na planu blagovremenog, efikasnog i zakonitog otkrivanja i dokazivanja ovog krivičnog djela, uvažavajući određene krivičnoprocesne specifičnosti, dileme i izazove.

Ključne riječi: prostitucija, navođenje, otkrivanje, dokazivanje, žrtva.

GAŠENJE PREKRŠAJNOG KAŽNJAVANJA U BOSNI I HERCEGOVINI

OGLEDI:  BOSNA I HERCEGOVINA 

UDK: 343.291(497.6)
COBISS.SR-ID 81111817

GAŠENJE PREKRŠAJNOG KAŽNJAVANJA U BOSNI I HERCEGOVINI

* Dr Ljubinko Mitrović, redovni profesor, ombudsmen za ljudska prava Bosne i Hercegovine, Banja Luka.
** Jelena Mitrović, MA, Republički centar za istraživanje rata i ratnih zločina i traženje nestalih lica, Banja Luka.

Rezime: Prekršajne sankcije predstavljaju državne, odnosno prinudne mjere represivno-preventivnog karaktera kojima se učinioci prekršaja, pod uslovima predviđenim prekršajnim propisima, ograničavaju ili uskraćuju u određenim pravima ili slobodama, na osnovu odluke nadležnog suda, odnosno ovlašćenog organa, donesene u zakonito sprovedenom postupku. Najčešće i u pravilu, one se gase njihovim izvršenjem nad učiniocem prekršaja od strane nadležnih državnih organa. Pored toga, imamo i neke druge okolnosti koje gase pravo države na izricanje i izvršenje prekršajne sankcije, odnosno osnove gašenja prekršajnih sankcija, a najvažniji od njih jesu smrt učinioca prekršajnog djela poslije njegovog izvršenja, amnestija i zastarjelost. Radi se o javno-pravnim institutima – osnovima koji isključuju pravo države na primjenu prekršajnih sankcija prema učiniocima prekršajnih djela. Upravo o gašenju prekršajnog kažnjavanja, odnosno samo jednom od osnova gašenja ovih sankcija – zastarjelosti biće riječi u ovom referatu.

Ključne riječi: prekršaji, osnovi gašenja prekršajnog kažnjavanja, Republika Srpska, zastarjelost.

O PRAVNOJ ZAŠTITI I PREVENCIJI DJECE KAO ŽRTAVA SEKSUALNOG UZNEMIRAVANJA U BOSNI I HERCEGOVINI (II deo)

OGLEDI BiH

UDK:343.85:343.541-053.2/.6(497.6)
COBISS.SR-ID 76110601

O PRAVNOJ ZAŠTITI I PREVENCIJI DJECE KAO ŽRTAVA SEKSUALNOG UZNEMIRAVANJA U BOSNI I HERCEGOVINI (II deo)
* Prof. dr Azra Adžajlić-Dedović, redovni profesor Fakulteta za kriminalistiku, kriminologiju i sigurnosne studije Univerziteta u Sarajevu.
** Prof. dr Marina M. Simović, sekretar Ombudsmana za djecu Republike Srpske, vanredni profesor, Fakultet pravnih nauka Univerziteta „Apeiron” Banja Luka.

Rezime: Pod nasiljem i zlostavljanjem podrazumjeva se svaki oblik jednom učinjenog, odnosno ponavljanog verbalnog ili neverbalnog ponašanja koje ima za posljedicu stvarno ili potencijalno ugrožavanje zdravlja, razvoja i dostojanstva ličnosti djeteta i učenika ili zaposlenog. Nasilje i zlostavljanje može da se javi kao fizičko, psihičko (emocionalno) i socijalno. Osim navedenih oblika, nasilje i zlostavljanje prepoznaje se i kroz: zloupotrebu, seksualno nasilje, eksploataciju djeteta i učenika, elektronsko nasilje i dr. Seksualno nasilje i zlostavljanje je ponašanje kojim se dijete i učenik seksualno uznemirava, navodi ili primorava na učešće u seksualnim aktivnostima koje ne želi, ne shvata ili za koje nije razvojno dorastao ili se koristi za prostituciju, pornografiju i druge oblike seksualne eksploatacije. Autori u radu analiziraju, između ostalog, dokazivanje odgovornosti za izvršeno seksualno uznemiravanje i značenje termina osjetljivi svjedoci ukazujući da seksualno vaspitanje djece mora biti oplemenjeno etičkim, psihološkim i društvenim aspektima odnosa među polovima. Nažalost, roditelji i vaspitači ne raspolažu dovoljnim znanjem o seksualnom vaspitanju djece. Pri tome, skladni porodični odnosi trebali bi biti prvi uslov pozitivnog vaspitanja, predstavljeni kroz jednaku raspodjelu dužnosti i obaveza između oca i majke, ali i uz uzajamnu obzirnost i pomoć i njihovo međusobno poštovanje.

Ključne riječi: djeca, seksualno uznemiravanje, osjetljivi svjedoci, pravna zaštita.

1 2 3 9