Najvažnije izmene i novine u izvršenju na nepokretnostima u Zakonu o izvršenju i obezbeđenju
UDK: 347.952.2(497.11)
NAJVAŽNIJE IZMENE I NOVINE U IZVRŠENJU NA NEPOKRETNOSTIMA U ZAKONU O IZVRŠENJU I OBEZBEĐENJU
Zoran Rogić, sudija Trećeg osnovnog suda u Beogradu.
Rezime: Zakon o izvršenju i obezbeđenju („Sl. glasnik RS“, br. 106/15 od 21. 12. 2015. god) koji će u pretežnom delu početi da se primenjuje od 1. 7. 2016. godine, predviđa puno novih zakonskih rešenja i izmena, posebno u delu koji se odnosi na izvršenje na nepokretnostima.
Najznačajnija izmena tiče se ustanovljavanja isključive nadležnosti javnih izvršitelja za sprovođenje izvršenja i kada je u pitanju izvršenje na nepokretnostima.
Novim ZIO je rešeno pitanje označenja izvršnog dužnika u situaciji kada posle sticanja založnog prava dođe do promene vlasnika nepokretnosti.
Novi ZIO zabeležbi rešenja o izvršenju, kao prvoj izvršnoj radnji u postupku sprovođenja izvršenja na nepokretnostima, vraća ono mesto i značaj koje je imala u svim ranijim zakonima.
Još jedna bitna izmena u ovom zakonu odnosi se na pitanje zakupa nepokretnosti.
Zakonodavac je u novom ZIO jasno odredio da se zaključak o prodaji nepokretnosti na javnom nadmetanju donosi odmah posle pravnosnažnosti rešenja o izvršenju.
Neposredna pogodba kao način prodaje u dosadašnjim zakonima koji su regulisali postupak izvršenja nije bila jasno i precizno definisana, pa je zakonodavac u novom ZIO i ovo pitanje pokušao detaljnije i sveobuhvatnije da reši na šta ukazuje odredba člana 185. novog ZIO.
U ovaj zakon uveden je jedan novi pravni institut koji faktički predstavlja i novo sredstvo izvršenja, a to je zajednička prodaja nepokretnosti i pokretnih stvari.
Pravi efekat ovog zakona iskazaće se nakon početka njegove primene a ono što je u ovom trenutku neophodno učiniti to je rad na dobroj i adekvatnoj pripremi javnih izvršitelja za preuzimanje nadležnosti za sprovođenje izvršenja po ovom zakonu.
Ključne reči: Zakon o izvršenju i obezbeđenju, izvršni dužnik, upis zabeležbe rešenja o izvršenju, izvršni poverilac, zakup nepokretnosti, javno nadmetanje, zajednička prodaja nepokretnosti i pokretnih stvari.
Procesni položaj tuženog VS presuda zbog propuštanja
UDK: 347.924(497.6)
347.951(497.6)
PROCESNI POLOŽAJ TUŽENOG VS PRESUDA ZBOG PROPUŠTANJA
(Ustavnopravna kritika jedne sudske prakse)
Prof. dr Milan Blagojević, sudija Okružnog suda u Banjaluci i vanredni profesor ustavnog prava na Univerzitetu za poslovni inženjering i menadžment u Banjaluci.
Rezime: Ovaj rad ima za predmet odnos između dvije odredbe Zakona o parničnom postupku i praksu sudova u Republici Srpskoj vezanu za njihovu primjenu. Rad je podijeljen u tri dijela. U prvom dijelu čitalac se upoznaje sa protivrječnostima između odredaba člana 296. stav 2. tačka 4) i člana 348. stav 3. Zakona o parničnom postupku koje u sudskoj praksi prave problem u njihovoj primjeni, jer ta praksa vodi u povredu prava tuženog na pravično suđenje u parnici. Ta praksa je predmet kritike u drugom dijelu rada. Zadnji dio rada sadrži zaključna razmatranja i prijedloge autora kako unaprijediti Zakon o parničnom postupku. Na prvom mjestu autor iznosi mišljenje da u situacijama u kojima je nepoznato prebivalište tuženog nema mjesta primjeni člana 348. stav 3. Zakona o parničnom postupku, odnosno praksi da mu se tužba dostavlja putem novina i da se nakon toga donosi presuda zbog propuštanja, jer se takvom praksom krši pravo tuženog na pravično suđenje. Umjesto toga sudovi trebaju imenovati tuženom privremenog zastupnika saglasno članu 296. stav 2. tačka 4) Zakona o parničnom postupku. Zbog toga autor predlaže da se Zakon o parničnom postupku dopuni dvjema novim odredbama, prema kojima u takvim situacijama tuženi mora imati privremenog zastupnika čije troškove je dužan predujmiti tužilac.
Ključne riječi: tuženi, tužilac, nepoznato prebivalište tuženog, presuda zbog propuštanja, privremeni zastupnik, pravično suđenje.
Radni vek i pravo na penziju – s posebnim osvrtom na penzionisanje žena
UDK: 364.35(497.11)
342.734(497.11)
RADNI VEK I PRAVO NA PENZIJU
sa posebnim osvrtom na penzionisanje žena
Gordana Vićentijević, dipl. pravnik.
Rezime: Radni vek je pojam koji se pojavljuje kao odrednica koja definiše prava na rad i u okviru rada ali i prava po osnovu rada, pre svega ostvarivanje prava na penziju. Radni vek kao osnovni kriterijum za određivanje trajanja zaposlenja može biti upotrebljen kao instrument izjednačavanja prava na rad zaposlenih, ali i kao način regulisanja obima zapošljavanja u nekom sektoru. Radni vek može predstavljati i kriterijum za zapošljavanje ali i kriterijum za uvećanje prihoda po osnovu rada – zarade.
Radni vek je i osnovni kriterijum za ostvarivanje prava na penziju, jer najnoviji propisi, staž osiguranja kao kriterijum za ostvarivanje prava na penziju svode na minimum (45 godina staža osiguranja). Svojevoljno penzionisanje ili penzionisanje po sili zakona kao pravo ali istovremeno i kao ograničenje prava u zavisnosti od profesije, česte izmene propisa, prestanak zaposlenja po sili zakona sa jedne i mogućnost sporazumnog produžetka zaposlenja sa druge strane, ostavlja veliki prostor za nerazumevanje. Opšti uslov za ostvarivanje prava na starosnu penziju i opšti uslov za prestanak radnog odnosa, iako su oba identična – 65 godina života i najmanje 15 godina staža osiguranja – dva sasvim različita pravna instituta sa različitim pravnim posledicama. Nije moguće osnov za ostvarivanje prava iz penzijskog i invalidskog osiguranja preobraziti u osnov za prestanak radnog odnosa. Odredba člana 20. Zakona o maksimalnom broju zaposlenih u javnom sektoru o prestanku radnog odnosa po sili zakona, primenjivala bi se samo na žene zaposlene u javnom sektoru i to one koje imaju mogućnost da ostvare pravo na starosnu penziju. Zbog povrede ravnopravnosti i jednakosti Ustavni sud je doneo rešenje o obustavljanju izvršenja svakog pojedinačnog akta ili radnje preduzete na osnovu odredaba člana 20. Zakona o načinu određivanja maksimalnog broja zaposlenih u javnom sektoru do konačne odluke o oceni ustavnosti navedenog člana.
Ključne reči: radni vek, uslovi za penziju, penzija, maksimalni broj zaposlenih, penzionisanje žena, ravnopravnost i jednakost, stav Ustavnog suda.
Pravo korisnika na isključenje sa daljinskog grejanja
UDK: 346.548:697.3/.5(497.11)
366.542:697.3/.5(497.11)
PRAVO KORISNIKA NA ISKLJUČENJE SA DALJINSKOG GREJANJA
Maja Gluščević, diplomirani pravnik, advokatski pripravnik.
Rezime: Daljinsko grejanje je vrsta komunalne usluge koju korisnicima pružaju komunalna preduzeća (toplane) koja obavljaju ovu vrstu komunalne delatnosti. Postavilo se pitanje, ali i problem u praksi, da li korisnici daljinskog grejanja imaju pravo na otkaz ugovora i isključenje sa mreže daljinskog grejanja. Takva mogućnost predviđena je i za druge komunalne usluge kao npr. struju, vodu, telefon, kaoblovsku televiziju… U svim ovim navedenim slučajevima korisnici imaju pravo da otkažu ugovor sa pružaocem određene vrste komunalne usluge. Logično se nameće zaključak da ta mogućnost postoji i kada je reč o sistemu daljinskog grejanja. Problem je još značajniji ako se ima u vidu nedovoljna sudska praksa kada je reč o otkazu ugovora o prodaji toplotne energije i isključenju korisnika sa sistema daljinskog grejanja, a izvesno je da će u budućnosti biti sve više tužbi i zahteva za isključenje sa sistema daljinskog grejanja.
Ključne reči: daljinsko grejanje, komunalne usluge, otkaz ugovora, isključenje sa mreže, Zakon o komunalnim uslugama, Zakon o obligacionim odnosima, Zakon o energetici, Zakon o zaštiti potrošača.
Zasnivanje radnog odnosa sa posebnim osvrtom na probni rad
UDK: 331.106
005.954.2
ZASNIVANJE RADNOG ODNOSA SA POSEBNIM OSVRTOM NA PROBNI RAD
Maja Gluščević, diplomirani pravnik, advokatski pripravnik.
Rezime: Probni rad u Republici Srbiji predstavlja danas “vrstu rada” koja se često zloupotrebljava u praksi. Iako je Zakonom o radu predviđena zaštita radnika na probnom radu, svedoci smo mnogobrojnih zloupotreba od strane poslodavaca, kojima probni rad služi za iskorišćavanje radne snage, a da pritom radnicima ne obezbede zakonom zagarantovana prava dok se nalaze na probnom radu.
Ključne reči: ugovor o radu, radni odnos, probni rad, otkaz ugovora o radu, prava i obaveze zaposlenog i poslodavca na probnom radu, radna sposobnost, Zakon o radu.
Načelo efikasnosti i ekonomičnosti u Zakonu o izvršenju i obezbeđenju
UDK: 347.952(497.11)
NAČELO EFIKASNOSTI I EKONOMIČNOSTI U ZAKONU O IZVRŠENJU I OBEZBEĐENJU
Ljubica Milutinović, sudija Vrhovnog kasacionog suda.
Rezime: Duži niz godina pravosuđe Srbije nastoji da sudski sistem organizuje tako da se suđenja odvijaju u razumnom roku i da se otkloni „usko grlo“ u izvršenju pravnosnažnih sudskih odluka.
Dosadašnji rezultati nisu za pohvalu. Oni su nastali kao rezultat neuspešnih reformi, nedovoljno dobrih zakonskih projekata, nedovoljne organizovanosti sudskog sistema, kako u pogledu infrastrukturne opremljenosti, tako i u pogledu subjektivnih resursa.
Upoznavanje sa praksom Evropskog suda za ljudska prava sve više dobija na značaju, a implementacija evropskih standarda u domaće zakonodavstvo, postaje neminovna potreba.
Primena novog ZIO će pokazati vrlo brzo da li su odredbe o ekonomičnosti i efikasnosti postupka izvršenja dobro odmerene, i da li će doprineti delotvornom ubrzanju postupka. Neki od važnijih evropskih standarda su navedeni u referatu, pa svaki čitalac ZIO i referata može da oceni da li su i u kojoj meri implementirani.
Ključne reči: izvršenje pravnosnažne presude, izvršni postupak kao nastavak parničnog postupka, pomoć drugih državnih organa u izvršenju kao zakonska dužnost, ekonomičnost i efikasnost, skraćenje rokova, razumni rok, izdavanje poternice, izdavanje objave, novčano kažnjavanje, uloga javnog izvršitelja, evropski standardi u izvršnom postupku.
Novi Zakon o sportu, na prvi pogled
UDK: 349::796(497.11)
NOVI ZAKON O SPORTU, NA PRVI POGLED
Prof. dr Zoran Ivošević, redovni profesor Pravnog fakulteta Univerziteta Union u penziji.
Rezime: Novi Zakon o sportu stupio je na snagu 16. februara 2016. godine. Bolji je od svih prethodnih u poslednjih 25 godina. Građu Zakona čine odredbe o: bavljenju sportom; sportistima i sportskim stručnjacima; sportskim organizacijama i njihovim asocijacijama; preduzetnicima u sportu; dečjem, školskom i univerzitetskom sportu; sportskim priredbama i objektima; opštem interesu i nacionalnoj strategiji u sportu; kategorizaciji i evidencijama u sportu; nadzoru nad primenom sportskih propisa; rešavanju sporova u sportu. Pored vrlina, ovaj tekst ukazuje i na mane Zakona.
Ključne reči: sport, sportisti, sportske organizacije, preduzetnici u sportu, opšti interes, sportske priredbe, sportski objekti, kategorizacija i evidencije.
O koncesijama u Bosni i Hercegovini, posebno u pravu Republike Srpske (II deo)
UDK: 346.543(497.6)
35.078.6(497.6)
O KONCESIJAMA U BOSNI I HERCEGOVINI, POSEBNO U PRAVU REPUBLIKE SRPSKE (II deo)
Prof. dr Mile Dmičić, redovni profesor Pravnog fakulteta Univerziteta u Banjoj Luci.
Rezime: Koncesijama kao pravnim odnosom između države (koncedenta) i pravnog i/ili fizičkog lica kao preduzetnika (koncesionara) država ustupa pravo korišćenja prirodnog bogatstva, javnog dobra ili vršenja javne službe uz određenu naknadu radi ostvarivanja javnih interesa.
Djelatnosti koje mogu biti ustupljene koncesionaru ne podliježu nekom posebnom ograničenju, a regulišu se pozitivnim propisima svake države. Predmet ugovora se odnosi na one funkcije koje država iz određenih razloga ne može ili neće sama da vrši, te ih, uz naknadu, prenosi na određeno pravno ili fizičko lice. Osnovni cilj je obezbjeđenje kreditne sposobnosti na tržištu kapitala, uspostavljanje funkcionalne tržišne ekonomije i jačanje sposobnosti privrednih subjekata da uspješnije učestvuju u tržišnoj utakmici.
Ključne riječi: Zakon o koncesijama, pojam koncesije, ugovor o koncesiji.
Položaj zaposlenih u slučaju likvidacije poslodavca
UDK: 347.72.04
349.22
POLOŽAJ ZAPOSLENIH U SLUČAJU LIKVIDACIJE POSLODAVCA
Gordana Ajnšpiler Popović, sudija Vrhovnog kasacionog suda.
Rezime: Zakon o privrednim društvima izričito predviđa način prestanka svih pravnih formi privrednih društava. Zakon o privrednim društvima, likvidaciju priznaje kao jedan od načina prestanka privrednog društva u bilo kojoj od zakonom predviđenih pravnih formi organizovanja, odnosno likvidacijom prestaje i ortačko društvo, kao i komanditno društvo, društvo sa ograničenom odgovornošću i akcionarsko društvo.
Opšti uslov za likvidaciju privrednog društva je svakako da društvo ima dovoljno sredstava za namirenje svih svojih obaveza.
Likvidacioni upravnik u slučaju dobrovoljne likvidacije ili likvidacije po presudi suda koja je izjednačena sa odlukom o dobrovoljnoj likvidaciji, po nastupanju pravnih posledica ove likvidacije (a to znači objavljivanju) ima zakonski osnov za otkaz ugovora o radu sa zaposlenima kod poslodavca nad kojim je pokrenut postupak dobrovoljne likvidacije ili likvidacije po odluci suda. Kod prinudne likvidacije kroz uslove koji su predviđeni da bi Registrator mogao doneti i objaviti da je društvo u statusu prinudne likvidacije ukazuje da je isto prestalo sa radom, odnosno da mu je objektivno onemogućen rad, a što znači da su ispunjeni uslovi iz člana 176. stav 1. tačka 5. Zakona o radu, a zaposlenima prestao radni odnos bez volje zaposlenog i poslodavca danom objave oglasa o prinudnoj likvidaciji kod registra privrednih subjekata.
Ključne reči: Zakon o privrednim društvima, prestanak privrednog društva, likvidacija privrednog društva, status zaposlenih.
O koncesijama u Bosni i Hercegovini, posebno u pravu Republike Srpske (I deo)
UDK: 346.543(497.6)
35.078.6(497.6)
O KONCESIJAMA U BOSNI I HERCEGOVINI, POSEBNO U PRAVU REPUBLIKE SRPSKE (I deo)
Prof. dr Mile Dmičić, redovni profesor Pravnog fakulteta Univerziteta u Banjoj Luci.
Rezime: Koncesijama kao pravnim odnosom između države (koncedenta) i pravnog i/ili fizičkog lica kao preduzetnika (koncesionara) država ustupa pravo korišćenja prirodnog bogatstva, javnog dobra ili vršenja javne službe uz određenu naknadu radi ostvarivanja javnih interesa.
Djelatnosti koje mogu biti ustupljene koncesionaru ne podliježu nekom posebnom ograničenju, a regulišu se pozitivnim propisima svake države. Predmet ugovora se odnosi na one funkcije koje država iz određenih razloga ne može ili neće sama da vrši, te ih, uz naknadu, prenosi na određeno pravno ili fizičko lice. Osnovni cilj je obezbjeđenje kreditne sposobnosti na tržištu kapitala, uspostavljanje funkcionalne tržišne ekonomije i jačanje sposobnosti privrednih subjekata da uspješnije učestvuju u tržišnoj utakmici.
Ključne riječi: Zakon o koncesijama, pojam koncesije, ugovor o koncesiji.