Diskreciona ovlašćenja u upravnim aktima Narodne banke Srbije u vršenju kontrolne funkcije nad poslovnim bankama
UDK: 35.077:336.711(497.11)
DISKRECIONA OVLAŠĆENJAU UPRAVNIM AKTIMA NARODNE BANKE SRBIJE U VRŠENJU KONTROLNE FUNKCIJE NAD POSLOVNIM BANKAMA
Ljubodrag Pljakić, sudija Vrhovnog suda u penziji
Rezime: Ovaj rad je na zadatu temu pripreman u nešto dužem periodu. Obuhvata principe odlučivanja na osnovu diskrecione ocene u načelu, sa posebnim osvrtom na diskreciona ovlašćenja NBS prema poslovnim bankama, sa primerima upravne i sudske prakse.
Umesto zaključaka na koje je u datoj analizi jasno ukazano, autor se zalaže da svako službeno lice koje u upravnom postupku odlučuje o pojedinačnim pravima i obavezama fizičkih i pravnih lica, na radnom stolu uvek ima primerak Rezolucije Komiteta ministara Saveta Evrope…. i Preporuku Komiteta ministara Saveta Evrope… o načelima pravičnog vođenja upravnog postupka i dobre uprave. Na taj način bilo bi više potvrđenih rešenja u upravnom sporu, a stranke efikasnije ostvarivale svoja prava i pravne interese.
Ključne reči: diskreciona ovlašćenja, Narodna banka Srbije, poslovne banke, oduzimanje dozvole za rad, finansijska disciplina, kontrolna funkcija.
Pravna mogućnost da sud vrati u državinu vozilo vlasniku koje je odneto sa lica mesta paukom od strane Javnog komunalnog preduzeća Parking servis sa posebnim osvrtom na svojinu i državinu pokretnih stvari
UDK: 347.234
351.81:625.712.63(497.11)
PRAVNA MOGUĆNOST DA SUD VRATI U DRŽAVINU VOZILO VLASNIKU KOJE JE ODNETO SA LICA MESTA PAUKOM OD STRANE JAVNOG KOMUNALNOG PREDUZEĆA PARKING SERVIS SA POSEBNIM OSVRTOM NA SVOJINU I DRŽAVINU POKRETNIH STVARI
Maja Gluščević, diplomirani pravnik, advokatski pripravnik.
Rezime: Povod za ovaj rad je spor između vlasnika putničkog vozila (automobila) i Javnog komunalnog preduzeća Parking servis, koji je putničko vozilo odneo sa lica mesta posebnim vozilom za odnošenje – “paukom“ i time povredio prava vlasnika vozila na mirnu državinu stvari. Delimičnom presudom suda je utvrđeno da se kao vlasniku stvari preda u državinu putnički automobil od strane Javnog komunalnog preduzeća Parking servis, kao tuženog i držaoca predmetnog automobila u navedenom sporu. Naime, ovom svojom odlukom sud je u postupku zaštitio vlasnika vozila i doneo odluku da se predmetno vozilo vrati vlasniku u državinu, a sve na osnovu Zakona o osnovama svojinskopravnih odnosa, kojim se vlasniku stvari, u ovom slučaju vlasniku putničkog automobila garantuje mirna državina i pravo vlasnika da stvar – automobil drži, koristi i njome raspolaže.
Ključne reči: putničko vozilo (automobil), Javno komunalno preduzeće Parking servis, stvarna prava, svojina, imovina, državina, vlasnik stvari, mirna državina, Zakon o osnovama svojinskopravnih odnosa, Zakon o bezbednosti saobraćaja na putevima, Zakon o izvršenju i obezbeđenju.
Promene predviđene u Nacrtu Zakona o izmenama i dopunama Krivičnog zakonika
UDK: 343.26(497.11)
PROMENE PREDVIĐENE U NACRTU ZAKONA O IZMENAMA I DOPUNAMA KRIVIČNOG ZAKONIKA
Prof. dr Nataša Mrvić Petrović, Institut za uporedno pravo, Beograd.
Rezime: U radu se analizira Nacrt izmena i dopuna Krivičnog zakonika. Ukazuje se da su najvažnije izmene u sistemu kazni (uvođenje doživotnog zatvora i kućnog zatvora) i u grupi krivičnih dela protiv privrede. Autor ukazuje na razloge izmena, ispituje kriminalno-političku opravdanost novih predloga i analizira razlike u odnosu na sadašnje zakonske odredbe.
Ključne reči: Krivični zakonik, doživotni zatvor, zatvor, kućni zatvor, krivična dela protiv privrede, korupcija.
Ortačko društvo u Zakonu o privrednim društvima – Prestanak ortačkog društva i svojstva ortaka
UDK: 347.723.04(497.11)
ORTAČKO DRUŠTVO U ZAKONU O PRIVREDNIM DRUŠTVIMA
Prestanak ortačkog društva i svojstva ortaka
Dr Milovan Milić, dipl. pravnik, Beograd.
Rezime: Ortačko društvo je privredno društvo čiji je pravni položaj, a naročito osnivanje, upravljanje, statusne promene, promene njegove pravne forme, prestanak i druga pitanja od značaja za njegov pravni položaj, uređen Zakonom o privrednim društvima.
Pravni položaj ortačkog društva, a naročito napred navedena pitanja, kao i druga pitanja od značaja za pravni položaj ortačkog društva, uređena su, kao i za svako privredno društvo, u osnovnim odredbama Zakona o privrednim društvima, odredbama ovog zakona koje uređuju pravnu formu ortačkog društva i u drugim odredbama ovog zakona.
Polazeći od navedenih odredaba Zakona o privrednim društvima, a naročito od odredaba koje, posle poslovođenja, prava ortaka i pravnih odnosa ortačkog društva i ortaka prema trećim licima, posebno uređuju prestanak ortačkog društva i svojstva ortaka, to će samo o ovim pitanjima biti reči u ovom radu.
Uređujući prestanak ortačkog društva, Zakonom o privrednim društvima utvrđeni su slučajevi kada ortačko društvo prestaje i bliže su uređeni pojedini slučajevi prestanka ortačkog društva (sudska odluka i likvidacija ortačkog društva).
Takođe, Zakonom o privrednim društvima utvrđeni su i slučajevi u kojima prestaje svojstvo ortaka ortačkog društva i bliže su uređeni pojedini slučajevi prestanka svojstva ortaka (isključenje ortaka i istupanje ortaka, kao i posledice istupanja ortaka iz društva i učešće ortaka koji je istupio iz društva u nezavršenim poslovima).
Pored toga, Zakonom o privrednim društvima, a u okviru prestanka svojstva ortaka ortačkog društva, uređeni su: nastavljanje društva sa naslednicima u slučaju smrti ortaka i zaštita poverilaca ortaka ortačkog društva.
Ključne reči: prestanak ortačkog društva i prestanak ortaka ortačkog društva.
Povijesni razvoj modela restorativne pravde s osvrtom na njegovu primjenu u sustavu maloljetničkog pravosuđa i pozitivnom zakonodavstvu Federacije BiH (I deo)
UDK: 343.85:343.91-053.6(497.6)
POVIJESNI RAZVOJ MODELA RESTORATIVNE PRAVDE S OSVRTOM NA NJEGOVU PRIMJENU U SUSTAVU MALOLJETNIČKOG PRAVOSUĐA I POZITIVNOM ZAKONODAVSTVU FEDERACIJE BOSNE I HERCEGOVINE
(I deo)
Maja Mirković, MA. Autorica je dvostruka magistrica prava, magistrirala je u oblasti međunarodnog kaznenog prava i međunarodnog javnog prava na Pravnom fakultetu Univerziteta u Sarajevu. Trenutno na istom fakultetu pohađa i treći master studij na Katedri kaznenog prava, smjer Maloljetničko prijestupništvo.
Denis Omerović, dipl. iur, diplomirani pravnik te trenutno pohađa master studij na Pravnom fakultetu Univerziteta u Sarajevu, na Katedri kaznenog prava, smjer Maloljetničko prijestupništvo.
Rezime: Maloljetnička delinkvencija i s njom povezano antisocijalno ponašanje predstavljaju društvene fenomene i ozbiljne probleme koji sa sobom nose čitav niz negativnih implikacija po cjelokupnu društvenu zajednicu, sa dubokom emocionalnom, fizičkom i materijalnom dimenzijom koja utječe što na žrtvu i počinitelja, što na njihove obitelji.
Kroz povijest, razvijali su se različiti teorijsko-praktični koncepti borbe protiv maloljetničkog prijestupništva, sežući od rehabilitativnog do retributivnog, međutim, najnoviji model koji ujedno predstavlja i osnov na kojem počivaju suvremena kaznena zakonodavstva za maloljetnike jeste restorativna pravda, čija svrha nije usmjerena na kažnjavanje, zastrašivanje i zatvaranje počinitelja niti na njegovu rehabilitaciju, nego nastoji uspostaviti „socijalni“ mir, djelovati na ponašanje počinitelja u pravcu razvoja njegovog karaktera, a s ciljem prevencije činjenja kaznenih djela u budućnosti te popravka štete prouzročene kaznenim djelom.
U tom smislu, svrha ovog rada jeste da korištenjem povijesnopravne, teorijsko-pravne i pozitivnopravne metode ispita nastanak i evoluciju koncepta restorativne pravde, kao i njegovu primjenu u pozitivnom autonomnom kaznenom zakonodavstvu za maloljetnike Federacije Bosne i Hercegovine, s naglaskom na alternativne mjere i alternativne sankcije prema maloljetnicima.
Ključne riječi: maloljetnička delinkvencija, restorativna pravda, alternativne mjere, povijesni razvoj.
Upravni akti i naredbodavni akti
UDK: 342.924:355.1(497.11)
342.924:351.74(497.11)
UPRAVNI AKTI I NAREDBODAVNI AKTI
Radojka Marinković, sudija Upravnog suda.
Rezime: Pored opštih izlaganja o pojmovnim određenjima upravnih i naredbodavnih akata, u referatu se razmatraju teorijska i zakonodavna rešenja koja se odnose na date pojmove, uz navođenje odgovarajućih primera iz sudske prakse.
U tom pravcu je obrađen prikaz osnovnih karakteristika upravnih akata i naredbodavnih akata, a posebna pažnja je posvećena paralelnom prikazu sličnosti i razlika između navedenih akata kroz date karakteristike, kao osnova zaključivanja o pravnoj prirodi, pravnoj zaštiti i uslovima za sudsku zaštitu u upravnom sporu.
Ključne reči: upravni akt, naredbodavni akt, upravna stvar, pravna priroda, pravna zaštita, upravni spor.
Posrednik u rešavanju sporova: nova profesija ili stara opsesija? (I deo)
UDK: 340.134:347.965.42(497.11)
331.545
POSREDNIK U REŠAVANJU SPOROVA: NOVA PROFESIJA ILI STARA OPSESIJA? (I deo)
Prof. dr Nevena Petrušić, Pravni fakultet Univerziteta u Nišu.
Doc. dr Jelena Arsić, Pravni fakultet Univerziteta Union, Beograd.
1) Koautorka Nevena Petrušić napisala je rad u okviru projekta br. 179046: Zaštita ljudskih i manjinskih prava u evropskom pravnom prostoru, koji finansira Ministarstvo prosvete, nauke i tehnološkog razvoja Republike Srbije.
Rezime: Prošle su skoro dve decenije od kada su prvi promoteri medijacije počeli da šire ideju medijacije u Srbiji. Kada je 2005. godine usvojen prvi Zakon o posredovanju – medijaciji u našoj zemlji je bilo preko hiljadu medijatora, od kojih su neki imali zavidno medijatorsko iskustvo. Usvajanjem ovog zakona učinjeni su prvi koraci u stvaranju pravnog osnova za razvoj profesije medijatora. Sa ciljem da se medijatorska delatnost bliže uredi i sistem medijacije institucionalno uokviri, 2014. godine je donet novi Zakon o posredovanju u rešavanju sporova, uz koji je usvojeno i sedam podzakonskih akata. U ovom radu istražujemo ko su, prema novom zakonu, medijatori, kakav je njihov pravni položaj i da li su obezbeđene zakonske pretpostavke za nastanak profesije medijatora, kao profesije kojoj se priznaje društveni legitimitet i odgovarajuće mesto u društvenoj organizaciji rada. Rezultati istraživanja omogućiće da utvrdimo da li nova zakonska rešenja medijatorima u Srbiji pružaju šansu da izgrade jednu novu profesiju ili će medijacija i dalje ostati samo njihova želja i opsesija.
Ključne reči: posrednik u rešavanju sporova, medijator, prava i dužnosti medijatora, profesija.
Zloupotreba opojnih droga u njemačkom i švajcarskom krivičnom pravu
UDK: 343.85:343.575
343.2
ZLOUPOTREBA OPOJNIH DROGA U NJEMAČKOM I ŠVAJCARSKOM KRIVIČNOM PRAVU
Akademik prof. dr Miodrag N. Simović, sudija Ustavnog suda Bosne i Hercegovine i redovni profesor Pravnog fakulteta u Banjoj Luci, dopisni član Akademije nauka i umjetnosti Bosne i Hercegovine, inostrani član Ruske akademije prirodnih nauka i član Evropske akademije nauka i umjetnosti.
Prof. dr Dragan Jovašević, redovni profesor Pravnog fakulteta Univerziteta u Nišu.
Doc. dr Vladimir M. Simović, tužilac Tužilaštva BiH i docent Fakulteta za bezbjednost i zaštitu Nezavisnog univerziteta u Banjoj Luci.
Rezime: Na bazi međunarodnih standarda koji su usvojeni u okviru i pod okriljem Organizacije ujedinjenih nacija sva nacionalna zakonodavstva poznaju više različitih oblika i vidova ispoljavanja krivičnih djela zloupotrebe opojnih droga. Radi se o različitim djelatnostima neovlašćene proizvodnje, prometa i na drugi način podstrekavanja ili omogućavanja drugim licima da dođu u posjed opojnih droga radi neposrednog unošenja u organizam čime se ozbiljno ugrožava njihovo zdravlje, pa i život. Zavisno od potreba svake pojedine države, razlikuju se krivična djela za čije učinioce su propisane različite vrste i mjere kazni i drugih krivičnih sankcija. Slična je situacija i sa zakonodavstvom Savezne Republike Njemačke i Švajcarske. U radu se analizira sistem krivičnih djela u različitim oblicima i vidovima ispoljavanja za čije učinioce su propisane teške krivične sankcije.
Ključne riječi: opojne droge, zloupotreba, zakon, krivično djelo, sankcija.
Izmene Zakona o overavanju potpisa, rukopisa i prepisa
UDK: 347.961(497.11)
351.755.5
IZMENE ZAKONA O OVERAVANJU POTPISA, RUKOPISA I PREPISA
Dr Milena Trgovčević-Prokić, sudija Prvog osnovnog suda u Beogradu.
Rezime: Overa nejavnih isprava je prešla u nadležnost javnih beležnika. Predviđena je i konkurentna nadležnost suda. Novim izmenama ovog zakona produženo je vremensko ograničenje konkurentne nadležnosti do 1. januara 2017. godine. Predviđena je isključiva nadležnost osnovnog suda za overu isprava namenjenih za upotrebu u inostranstvu, a u skladu sa propisima kojima se uređuje legalizacija isprava u međunarodnom saobraćaju. Isključiva nadležnost suda predviđena je i u opštinama u kojima nisu izabrani javni beležnici, te će overavanje vršiti osnovni sudovi i opštinska uprava sve do imenovanja javnih beležnika.
Zakon predviđa da je javni beležnik dužan da odbije overu potpisa i ograničava dužnost javnog beležnika da pruži preventivnu pravnu zaštitu u pojedinim situacijama. To će biti u slučaju: ako postoji razlog za izuzeće javnog beležnika; da podneta isprava sadrži pravni posao koji je zabranjen; da podneta isprava sadrži pravni posao za koji je imperativno propisana forma javnobeležničkog zapisa ili javnobeležničkog potvrđivanja isprave; da se overavanjem potpisa pomaže ostvarivanje nedozvoljenih i nepoštenih ciljeva.
Ključne reči: overa nejavne isprave, potpisa, rukopisa, prepisa, delatnost javnog beležnika, konkurentna nadležnost suda, vremensko ograničenje, odbijanje radnje.
Rešenje o prestanku radnog odnosa i preobražaj radnog odnosa
UDK: 349.22:331.106
331.106.44/.46
REŠENJE O PRESTANKU RADNOG ODNOSA I PREOBRAŽAJ RADNOG ODNOSA
Borivoje Živković, sudija Apelacionog suda u Beogradu u penziji.
Rezime: Pravnosnažno rešenje o prestanku radnog odnosa ima za materijalno pravnu posledicu raskid radnofunkcionalne veze. U njegovom prisustvu radni odnos ne postoji. Prisustvo toga pojedinačnog pravnog akta je smetnja da se u istoj situaciji ostvari preobražaj radnog odnosa zasnovanog na određeno vreme u radni odnos zasnovan na neodređeno vreme. Na suprotan zaključak ne utiče sadržaj odredbe člana 37. stav 7. Zakona o radu.
Ključne reči: radni odnos na određeno vreme, vreme trajanja radnog odnosa, preobražaj radnog odnosa, imperativne norme, rešenje o prestanku radnog odnosa, pravnosnažnost, pravna sigurnost.