Tag Archives for " tužilac "

Krivičnoprocesna uloga i položaj tužioca u istrazi u Bosni i Hercegovini (II deo)

UDK: 343.163(497.6)
343.132/.133(497.6)

KRIVIČNOPROCESNA ULOGA I POLOŽAJ TUŽIOCA U ISTRAZI U BOSNI I HERCEGOVINI (II deo)
Doc. dr sc. Sadmir Karović, docent za krivičnopravnu naučnu oblast, Pravni fakultet, Univerzitet u Travniku, zaposlen u Državnoj agenciji za istrage i zaštitu.

Rezime: U ovom radu autor je aktualizirao tužilački koncept istrage u krivičnoprocesnom zakonodavstvu Bosne i Hercegovine sa posebnim osvrtom na krivičnoprocesnu ulogu i položaj tužioca u istrazi, uvažavajući njegove nadležnosti iz kojih se artikulira i jasno propisuje njegova rukovodna i nadzorna uloga u odnosu na ovlaštena službena lica u vezi s kreiranjem, planiranjem i materijaLizacijom operativne strategije i taktike postupanja u odnosu na konkretnu krivičnu istragu. Postoji dovoljna vremenska distanca od zadnje generalne reforme krivičnog procesnog zakonodavstva i usvajanja Zakona o krivičnom postupku u Bosni i Hercegovini, sve do danas, kao vremenski okvir za sveobuhvatnu i kritičku analizu u cilju prepoznavanja pozitivne i negativne strane tužilačkog koncepta istrage, posebno u dijelu koji se odnosi na aspekt efikasnosti i zakonitosti. Kreiranje novih zakonskih rješenja procesne prirode zadnje dvije decenije je uslovljeno opšteprihvaćenom tendencijom humanizacije i demokratizacije društva što se neposredno odražava i na krivičnoprocesno zakonodavstvo u cjelini ne samo u Bosni i Hercegovini, već i u regiji. Nadležnosti tužioca u kontekstu pokretanja i sprovođenja istrage kao jedinog ovlaštenog autoriteta, neposredno determinira i suštinu tužilačkog koncepta istrage, koji pored tužioca i ovlaštenim službenim licima povjerava „široka“ ovlaštenja u vezi s prikupljanjem dokaza, informacija i obavještenja u skladu sa restriktivnim zakonskim uslovima. Autor nastoji da skrene pažnju naučno-stručne javnosti na nekoliko važnih aspekata djelovanja u istrazi sa taksativno određenim aktivnostima koje je potrebno kritički preispitati u cilju pronalaženja adekvatnih i srazmjerno potrebnih zakonskih rješenja usmjerenih prema povećanju efikasnosti. Cijeneći da su zakonska rješenja po svojoj prirodi i svrsi podložna naučno-stručnoj kritici i postupku preispitivanja u smislu srazmjernosti, efikasnosti i svrsishodnosti, nazire se realna mogućnost određenih intervencija na planu izmjena i dopuna u narednom periodu.

Ključne riječi: istraga, tužilac, Bosna i Hercegovina, ovlaštena službena lica.

Krivičnoprocesna uloga i položaj tužioca u istrazi u Bosni i Hercegovini (I deo)

UDK: 343.163(497.6)

KRIVIČNOPROCESNA ULOGA I POLOŽAJ TUŽIOCA U ISTRAZI U BOSNI I HERCEGOVINI (I deo)
Doc. dr sc. Sadmir Karović, docent za krivičnopravnu naučnu oblast, Pravni fakultet, Univerzitet u Travniku, zaposlen u Državnoj agenciji za istrage i zaštitu.

Rezime: U ovom radu autor je aktualizirao tužilački koncept istrage u krivičnoprocesnom zakonodavstvu Bosne i Hercegovine sa posebnim osvrtom na krivičnoprocesnu ulogu i položaj tužioca u istrazi, uvažavajući njegove nadležnosti iz kojih se artikulira i jasno propisuje njegova rukovodna i nadzorna uloga u odnosu na ovlaštena službena lica u vezi s kreiranjem, planiranjem i materijalizacijom operativne strategije i taktike postupanja u odnosu na konkretnu krivičnu istragu. Postoji dovoljna vremenska distanca od zadnje generalne reforme krivičnog procesnog zakonodavstva i usvajanja Zakona o krivičnom postupku u Bosni i Hercegovini, sve do danas, kao vremenski okvir za sveobuhvatnu i kritičku analizu u cilju prepoznavanja pozitivne i negativne strane tužilačkog koncepta istrage, posebno u dijelu koji se odnosi na aspekt efikasnosti i zakonitosti. Kreiranje novih zakonskih rješenja procesne prirode zadnje dvije decenije je uslovljeno opšteprihvaćenom tendencijom humanizacije i demokratizacije društva što se neposredno odražava i na krivičnoprocesno zakonodavstvo u cjelini ne samo u Bosni i Hercegovini, već i u regiji. Nadležnosti tužioca u kontekstu pokretanja i sprovođenja istrage kao jedinog ovlaštenog autoriteta, neposredno determinira i suštinu tužilačkog koncepta istrage, koji pored tužioca i ovlaštenim službenim licima povjerava „široka“ ovlaštenja u vezi s prikupljanjem dokaza, informacija i obavještenja u skladu sa restriktivnim zakonskim uslovima. Autor nastoji da skrene pažnju naučno-stručne javnosti na nekoliko važnih aspekata djelovanja u istrazi sa taksativno određenim aktivnostima koje je potrebno kritički preispitati u cilju pronalaženja adekvatnih i srazmjerno potrebnih zakonskih rješenja usmjerenih prema povećanju efikasnosti. Cijeneći da su zakonska rješenja po svojoj prirodi i svrsi podložna naučno-stručnoj kritici i postupku preispitivanja u smislu srazmjernosti, efikasnosti i svrsishodnosti, nazire se realna mogućnost određenih intervencija na planu izmjena i dopuna u narednom periodu.

Ključne riječi: istraga, tužilac, Bosna i Hercegovina, ovlaštena službena lica.

Ovlaštena službena lica u krivičnom postupku u Bosni i Hercegovini

UDK: 343.132/.133(497.6)

OVLAŠTENA SLUŽBENA LICA U KRIVIČNOM POSTUPKU U BOSNI I HERCEGOVINI
Prof. dr Marina M. Simović, sekretar u Ombudsmanu za djecu Republike Srpske i docent na Fakultetu pravnih nauka Panevropskog univerziteta „Apeiron“ u Banjoj Luci.
Prof. dr Vladimir M. Simović, tužilac Tužilaštva Bosne i Hercegovine i vanredni profesor Fakulteta za bezbjednost i zaštitu Nezavisnog univerziteta u Banjoj Luci i Fakulteta pravnih nauka Univerziteta „Vitez“ u Vitezu.

Rezime: Ovlaštena službena lica u Bosni i Hercegovini imaju izuzetno obimnu, složenu i značajnu ulogu u krivičnom postupku. Suština njihove djelatnosti se sastoji u otkrivanju i prijavljivanju krivičnih djela i izvršilaca, kao i preduzimanju niza operativno-kriminalističkih i istražno-dokaznih mjera i radnji u vezi s tim. Ipak, pravo mjesto ovlaštenih službenih lica je u istražnom postupku u kojem je njihova aktivnost, uređena i pravilima kriminalistike, od najvećeg značaja za borbu protiv kriminala. Aktivnost na otkrivanju krivičnih djela i njihovih izvršilaca ovlaštena službena lica preduzimaju po službenoj dužnosti ili po zahtjevu tužioca. Pri tome, ovlaštena službena lica su jedina koja posjeduju sredstva prinude, kao posebno ovlaštenje, u čemu se ogleda najvažnija razlika u odnosu na druge državne organe. Neposredno postupanje ovlaštenih službenih lica propisano je zakonom, čime se izbjegava eventualna samovolja u primjeni zakona.

Ključne riječi: ovlaštena službena lica, policija, krivični postupak, tužilac, sudija.

Procesni položaj tuženog VS presuda zbog propuštanja

UDK: 347.924(497.6)
347.951(497.6)

PROCESNI POLOŽAJ TUŽENOG VS PRESUDA ZBOG PROPUŠTANJA
(Ustavnopravna kritika jedne sudske prakse)
Prof. dr Milan Blagojević, sudija Okružnog suda u Banjaluci i vanredni profesor ustavnog prava na Univerzitetu za poslovni inženjering i menadžment u Banjaluci.

Rezime: Ovaj rad ima za predmet odnos između dvije odredbe Zakona o parničnom postupku i praksu sudova u Republici Srpskoj vezanu za njihovu primjenu. Rad je podijeljen u tri dijela. U prvom dijelu čitalac se upoznaje sa protivrječnostima između odredaba člana 296. stav 2. tačka 4) i člana 348. stav 3. Zakona o parničnom postupku koje u sudskoj praksi prave problem u njihovoj primjeni, jer ta praksa vodi u povredu prava tuženog na pravično suđenje u parnici. Ta praksa je predmet kritike u drugom dijelu rada. Zadnji dio rada sadrži zaključna razmatranja i prijedloge autora kako unaprijediti Zakon o parničnom postupku. Na prvom mjestu autor iznosi mišljenje da u situacijama u kojima je nepoznato prebivalište tuženog nema mjesta primjeni člana 348. stav 3. Zakona o parničnom postupku, odnosno praksi da mu se tužba dostavlja putem novina i da se nakon toga donosi presuda zbog propuštanja, jer se takvom praksom krši pravo tuženog na pravično suđenje. Umjesto toga sudovi trebaju imenovati tuženom privremenog zastupnika saglasno članu 296. stav 2. tačka 4) Zakona o parničnom postupku. Zbog toga autor predlaže da se Zakon o parničnom postupku dopuni dvjema novim odredbama, prema kojima u takvim situacijama tuženi mora imati privremenog zastupnika čije troškove je dužan predujmiti tužilac.

Ključne riječi: tuženi, tužilac, nepoznato prebivalište tuženog, presuda zbog propuštanja, privremeni zastupnik, pravično suđenje.

Teret dokazivanja (onus probandi) u Zakonu o radu

UDK: 347.94:343.62-057.16(497.11)

TERET DOKAZIVANJA (ONUS PROBANDI) U SPOROVIMA O DISKRIMINACIJI I ZLOSTAVLJANJU NA RADU
Vesna Bilbija, magistar, Javno preduzeće “Pošta Srbije“, Radna jedinica poštanskog saobraćaja “Subotica“.

Rezime: Pod uticajem antidiskriminacionih zakona, klasično pravilo o teretu dokazivanja, actori incumbit probatio, koje znači da stranka koja tvrdi da ima neko pravo, snosi teret dokazivanja činjenice koja je bitna za nastanak ili ostvarivanje prava, trpi sve više izuzetaka. Nakon Zakona o sprečavanju zlostavljanja na radu, matični zakon u oblasti rada, Zakon o radu, dopunjen je odredbama o teretu dokazivanja. Tako, prilikom regulisanja zabrane diskriminacije i pokretanja postupka pred nadležnim sudom za naknadu štete od poslodavca, teret dokazivanja, onus probandi, regulisan je na sledeći način: ako je u toku postupka tužilac učinio verovatnim da je diskriminacija izvršena, teret dokazivanja da nije bilo ponašanja koje predstavlja diskriminaciju je na tuženom, odnosno na poslodavcu. Takođe, u oblasti posebne zaštite od otkaza ugovora o radu predstavnika zaposlenih, teret dokazivanja da otkaz ugovora o radu ili stavljanje u nepovoljan položaj zaposlenog nije posledica njegovog statusa ili aktivnosti u svojstvu predstavnika zaposlenih, članstva u sindikatu ili učešća u sindikalnim aktivnostima je na poslodavcu.

Ključne reči: diskriminacija, Zakon o radu, teret dokazivanja, tužilac, tuženi.

Stručni savetnik u krivičnom postupku

UDK: 343.148
340.69

STRUČNI SAVETNIK U KRIVIČNOM POSTUPKU
Prof. dr Milan Milošević, Fakultet za poslovne studije i pravo, Beograd.

Rezime: Polazeći od objektivne potrebe za pružanjem stručne pomoći strankama, a po ugledu na konkretno rešenje u italijanskom krivičnom postupku, u delu naše procesne teorije se već godinama insistira na normiranju ustanove stručnog savetnika. Prihvatajući konačno takve stavove u Zakoniku o krivičnom postupku iz 2011. godine, zakonodavac Republike Srbije je realno omogućio strankama da u mnogim situacijama i praktično ostvare svoje pravo na kritičku ocenu iskaza veštaka, što je jedno od najkontroverznijih pitanja savremene krivične procedure. Nesporno je, međutim, da odgovor na pitanje o svrsishodnosti i dometima pružanja stručne pomoći krivičnoprocesnim strankama od strane tehničkih savetnika, kao i odgovor na sva druga sporna pitanja u vezi sa tim, može dati jedino praksa.

Ključne reči: krivični postupak, stručni savetnik, veštak, specijalista, okrivljeni, tužilac, dokazivanje.