Zastarelost krivičnog gonjenja

KRIVIČNO PRAVO
MATERIJALNO PRAVO

Zastarelost krivičnog gonjenja

U situaciji kada je preduzeto više radnji izvršenja krivičnog dela, rok zastarelosti krivičnog gonjenja računa se kada je preduzeta poslednja radnja izvršenja krivičnog dela za koje je okrivljeni oglašen krivim.

Nedozvoljena revizija u sporu male vrednosti

PROCESNO PRAVO

Nedozvoljena revizija u sporu male vrednosti

Protiv odluke drugostepenog suda kojom je odlučeno u sporu male vrednosti revizija nije dozvoljena.

Nadležnost za odlučivanje o iseljenju iz stana ili zajedničke prostorije

UPRAVNO PRAVO

Nadležnost za odlučivanje o iseljenju iz stana ili zajedničke prostorije

Upravni organ nije nadležan za odlučivanje o iseljenju u situaciji kada lice čije se iseljenje traži (pravno ili fizičko lice) ima pravni osnov, makar i sporan, za korišćenje prostorija iz kojih se iseljenje traži.

ŠALTER UREDNIKA 

ŠALTER UREDNIKA 

Odgovori na pitanja

Dežurni urednik:

Predrag Trifunović

1. Da li je nužno veštačenje doprinosa učesnika u sticanju?
Odgovor:
Čini se da u najvećem broju slučajeva to nije potrebno. Svedoci smo da srpski sudovi nejednako tretiraju ovaj problem (različito postupanje sudova u unutrašnjosti, sa jedne strane, i beogradskih prvostepenih sudova, sa druge strane).
Beogradski sudovi odmah posle pripremnog ročišta određuju veštačenje od strane (najčešće) agroekonomiste; dostavljaju mu spise sa nalogom da se izračuna rad, odnosno vrednost rada člana domaćinstva i vrednuje doprinos u čuvanju i nezi dece, rad u kući pa se na osnovu analize finansijskih dokumenata o zaradama i prihodima od strane veštaka izračunava doprinos (najčešće supruge) koji se izražava u procentima, nekada i sa decimalnim brojem.
Većina sudova u unutrašnjosti ne pribegava ovom načinu računanja doprinosa i udela u skladu sa pravilima „apotekarske vage“, pribavljaju se finansijski izveštaji, saslušavaju se svedoci i stranke pa se analizira rad članova domaćinstva, pošto se prethodno utvrdi ili učini nespornom tzv. materijalna baza, pa se ocenom svih okolnosti slučaja utvrđuje udeo u obliku razlomka koji u sebi sadrži elemente slobodne ocene. Čini se da je ovaj drugi metod utvrđivanja istine (bez veštačenja) pravičniji i životno realniji, naročito u prisustvu zakonske pretpostavke o jednakosti udela.
Moje iskustvo (sudijsko) iz ovih parnica je da sudija prvo treba da utvrdi koje su činjenice i okolnosti nesporne. Neretko se to činilo i na zapisniku o uviđaju sa lica mesta. Stranke su u svom domaćinstvu iz verskih i patrijarhalnih razloga sklone, čini se, da više govore istinu nego kada dođu u sudnicu. Razgovori i pokušaji mirenja sukobljenih strana često su dovodili do rezultata i rešavanja predmeta.

2. Da li se posle pravnosnažnosti rešenja o nasleđivanju u parnici može utvrđivati svojinski udeo?
Odgovor:
Odgovor je potvrdan. Sanaslednici su do donošenja rešenja o nasleđivanju titulari zajedničke svojine. Pravnosnažnošću ostavinskog rešenja zajednička svojina se transformiše u susvojinu sa mogućnošću konstituisanja isključive svojine (odricanje od nasleđa ili sporazum). Po vladajućoj praksi zasnovanoj na stavu Vrhovnog suda, ostavinsko rešenje je deklarativnog karaktera i stranke mogu po pravnosnažnom okončanju ostavinskog postupka da u parnici utvrđuju svoje suvlasničke udele. Najčešći primer iz prakse je kada supruga u ostavinskom postupku ne ospori postojeće zemljišnoknjižno stanje i ne istakne prigovor da nepokretnost predstavlja plod zajedničkog rada u braku ili porodičnoj zajednici, pri čemu ne traži udeo u tekovini. Kada dođe do poremećaja odnosa u porodici, ona u posebnoj parnici (nema presuđene stvari) ishoduje presudu o zajedničkoj svojini, odnosno susvojini po osnovu tekovine.
Ako u međuvremenu jedini upisani raspolaže sa celom stvari ugovorom o prodaji, poklonu ili ugovorom o doživotnom izdržavanju, pravni posao će biti proglašen bez dejstva za veličinu udela supruge. Iz postojeće prakse vidimo dva odstupanja od strane sudova: prvo je primat pravila o zajedničkoj svojini iz Porodičnog zakona u odnosu na načelo upisa (član 63. Zakona o državnom premeru i katastru), odnosno fikciju pouzdanja u javne registre. Drugo odstupanje se sastoji u tome da se postojećom praksom suštinski derogira teoretsko i zakonsko pravilo o nevažnosti celog ugovora u slučaju raspolaganja zajedničkom svojinom (nema delimične ništavosti). Postupanje sudova moglo bi se pravdati pravičnošću i težnjom (makar i delimično) da ugovor opstane.
Na sličnom stanovištu je i Ustavni sud, koji je dao prednost pravilima o zajedničkoj svojini iz Porodičnog zakona u odnosu na načelo upisa svojine u javne registre.

3. Zajednička imovina i osnivački ulog u preduzeću.
Odgovor:
Kada osnivaju preduzeće, supružnici (najčešće) polažu, odnosno izdvajaju nominalno skroman novčani ulog i status osnivača uglavnom i najčešće stiče suprug. Postavlja se pitanje ima li supruga pravo na udeo u dobiti, a samim tim i status suosnivača (novčani ulog je zajednička svojina oba supružnika).
Posle kolebanja u sudskoj praksi iskristalisao se stav koji glasi „imovina privrednog društva je svojina tog društva i ne može predstavljati zajedničku imovinu stečenu u bračnoj i vanbračnoj zajednici osnivača i njegovog supružnika” (sentenca utvrđena na sednici GO Vrhovnog kasacionog suda 12. 2. 2019. godine – presuda VKS Rev. 2549/2017 od 22. 3. 2018. godine; iz obrazloženja: „Tužilja nije učesnik ni potpisnik odluke o osnivanju; osnivanjem tuženog preduzeća po sili zakona izvršena je promena vlasničkih prava na unetom osnivačkom ulogu, pa je uneta imovina postala svojina društva bez obzira da li je bila posebna ili zajednička. Vlasnička i upravljačka prava pripadaju samo njegovom osnivaču, a bračni drug ne može steći status osnivača preko uloga unetog u društvo iz zajedničke imovine“).
Nesporno je da se osnivački ulog nasleđuje kao i akcije (čl. 152. i 153. Zakona o privrednim društvima). Takođe, nesporno je i da ta novčana suma predstavlja najčešće zajedničku imovinu supružnika stečenu u radu, ali u kompanijskom pravu to nije odlučujuća činjenica jer pitanje sticanja udela uloga u preduzeću nije samo imovinsko već i statusno pitanje. Da bi se stekao status osnivača, mora biti izvršen i upis u odgovarajući registar. Taj elemenat konstitutivnog karaktera nedostaje jednom supružniku te zato svoja imovinska prava ostvaruje prema drugom u posebnoj parnici, a ne prema preduzeću i to u odnosu na ostvareni prihod – rad, zalaganje, pamet, ideje, vođenje domaćih poslova, staranje o deci i održavanju imovine.

Pravo na novčanu naknadu za pomoć i negu drugog lica

UPRAVNO PRAVO

Pravo na novčanu naknadu za pomoć i negu drugog lica

Pravo na novčanu naknadu za pomoć i negu drugog lica ima osiguranik i korisnik penzije kome je zbog prirode i težine stanja povrede ili bolesti utvrđena potreba za pomoći i negom za obavljanje radnji radi zadovoljavanja osnovnih životnih potreba.

Bitna povreda odredaba krivičnog postupka

KRIVIČNO PRAVO

PROCESNO PRAVO

Bitna povreda odredaba krivičnog postupka

Učinjena je bitna povreda odredaba krivičnog postupka kada je u opisu radnje izvršenja krivičnog dela u izreci pobijane presude izostao potpuni opis krivice u pogledu opisa umišljaja.

Bitna povreda odredaba krivičnog postupka i ukidanje u celosti u odnosu na sve optužene

KRIVIČNO PRAVO

PROCESNO PRAVO

Bitna povreda odredaba krivičnog postupka i ukidanje u celosti u odnosu na sve optužene

Prvostepena presuda je doneta uz bitnu povredu odredaba krivičnog postupka jer ne sadrži jasne razloge o svim odlučnim činjenicama i to u pogledu oblika vinosti sa kojim je optuženi postupao pri nanošenju lake telesne povrede oštećenom.

Povreda krivičnog zakona – teško delo protiv opšte sigurnosti

KRIVIČNO PRAVO

PROCESNO PRAVO

Povreda krivičnog zakona – teško delo protiv opšte sigurnosti

Prvostepeni sud čini povredu krivičnog zakona ukoliko okrivljenog osudi pored kazne zatvora i na novčanu kaznu.

Prikazivanje, pribavljanje i posedovanje pornografskog materijala i iskorišćavanje maloletnog lica za pornografiju

KRIVIČNOPRAVNI ASPEKTI ZLOČINA PROTIV RATNIH ZAROBLJENIKA (II deo)

OGLEDI

KRIVIČNO PRAVO

UDK: 341.33/.34

KRIVIČNOPRAVNI ASPEKTI ZLOČINA PROTIV RATNIH ZAROBLJENIKA
(II deo)

* Dr Milan Milošević, redovni profesor Fakulteta za poslovne studije i pravo u Beogradu.
Rezime: Istorijski posmatrano, ratni zločini protiv ratnih zarobljenika spadaju u najstarija međunarodna krivična dela. Po svojoj prirodi oni predstavljaju najteže povrede međunarodnog humanitarnog prava, a obuhvataju u prvom redu različite oblike postupanja prema pojedinim kategorijama lica u vreme rata, oružanog sukoba ili okupacije. Po težini posledice i drugim elementima svi ratni zločini protiv ratnih zarobljenika mogu se podeliti na ratni zločin protiv ratnih zarobljenika u užem smislu (koji i nosi zakonski naziv „ratni zločin”) i pojedine ratne zločine protiv ratnih zarobljenika u širem smislu, a kažnjivo je i samo organizovanje te podsticanje na izvršenje pomenutih zločina. Inače su ratni zločini protiv ratnih zarobljenika regulisani kako običajnim pravom, tako i pisanim međunarodnim aktima. Zakonodavac Republike Srbije propisuje i poseban krivični postupak za ratne zločine protiv ratnih zarobljenika, dok krivično gonjenje i izvršenje kazne za ratne zločine protiv ratnih zarobljenika u užem smislu ne zastarevaju. Polazeći od toga, u daljem tekstu biće analizirani svi ratni zločini protiv ratnih zarobljenika, a biće ukazano i na njihov odnos prema srodnim deliktima iz glave XXXIV Krivičnog zakonika Republike Srbije.
Ključne reči: međunarodno krivično pravo, ratni zločin, ratni zarobljenik, plaćenik, komandna odgovornost.