Status žena zatvorenih i pritvorenih u Bosni i Hercegovini
UDK: 343.261-055.2(497.6)
STATUS ŽENA ZATVORENIH I PRITVORENIH U BOSNI I HERCEGOVINI
Doc. dr Marina M. Simović, sekretar Ombudsmena za djecu Republike Srpske.
Mustafa Bisić, pomoćnik ministra u Ministarstvu pravde BiH.
Mr Amar Bisić, dipl. pravnik.
Adis Drnda, Državna agencija za istrage i zaštitu BiH.
Rezime: Položaj (status) osuđenih i pritvorenih žena u zavodskim ustanovama za vrijeme izdržavanja izrečene sankcije određuju korpus njihovih prava, povlastica (ili pogodnosti) i obaveza, te mogućnost njihovog disciplinskog kažnjavanja, kao i uslovi, način i postupak primjene sredstava prinude prema ovim licima. Kad je u pitanju Bosna i Hercegovina, ona je u svoj pravni sistem preuzela međunarodne standarde koji regulišu položaj žena u pritvorskim i zatvorskim ustanovama kao što su međunarodni dokumenti o ljudskim pravima, Evropska zatvorska pravila, preporuke Vijeća Evrope, Rezolucija Vijeća Evrope broj 1635 (2008. godine) o borbi protiv nasilja nad ženama, Konvencija Vijeća Evrope iz 2011. godine o prevenciji i borbi protiv nasilja nad ženama i nasilja u porodici (CETS broj 210, Konvencija iz Istanbula) i sporazumi koji štite položaj žena prilikom lišenja slobode.
Ključne riječi: žena, zatvor, pritvor, Bosna i Hercegovina, zakon.
Troškovi parničnog postupka i zakonska zatezna kamata
UDK: 347.921.6
TROŠKOVI PARNIČNOG POSTUPKA I ZAKONSKA ZATEZNA KAMATA
Prof. dr Milan Blagojević, sudija Okružnog suda u Banja Luci i vanredni profesor na Univerzitetu za poslovni inženjering i menadžment u Banja Luci.
Rezime: Predmet ovog rada je jedna pojava u sudskoj praksi u Republici Srpskoj prema kojoj se za dosuđene troškove parničnog postupka određuje i plaćanje zakonske zatezne kamate, i to od dana donošenja odgovarajuće sudske odluke. Radi se o nezakonitom postupanju sudova koje je apostrofirano i objašnjeno u ovom pravnom eseju. Pored toga, ukazano je i na još neke probleme do kojih može dovesti takvo postupanje sudova. Radi se o mogućim odštetnopravnim i krivičnopravnim implikacijama priznavanja zakonske zatezne kamate od trenutka dosuđivanja troškova parničnog postupka, kao i o neustavnosti odgovarajućih odredaba Zakona o parničnom postupku i Zakona o izvršnom postupku koje su u uskoj vezi sa predmetom ovog rada.
Ključne riječi: troškovi parničnog postupka, zakonska zatezna kamata, novčana obaveza, rok za ispunjenje novčane obaveze, docnja dužnika novčane obaveze, vladavina prava, ustavnost, zakonitost.
Pojam i karakteristike službenih krivičnih djela
UDK: 343.35
POJAM I KARAKTERISTIKE SLUŽBENIH KRIVIČNIH DJELA
Prof. dr Dragan Jovašević, redovni profesor Pravnog fakulteta Univerziteta u Nišu.
Prof. dr Milena Simović, zamjenik direktora u Sekretarijatu za zakonodavstvo Vlade Republike Srpske i vanredni profesor na Fakultetu za bezbjednost i zaštitu Nezavisnog uni-verziteta u Banjoj Luci.
Rezime: Savremeni društveni život se ne može zamisliti bez efikasnog funkcionisanja državnog (društvenog) aparata koji čini javna uprava. Od njenog zakonitog, efikasnog i kvalitetnog rada zavisi ne samo funkcionisanje privrede, već i svakodnevni život građana. Upravo se ta službena dužnost službenih lica u državnim organima često zloupotrebljava čime se ugrožava ili povređuje službena dužnost, ali se istovremeno nanosi i šteta drugim fizičkim i pravnim licima. O pojmu i karakteristikama službenih krivičnih djela, koja se često u teoriji nazivaju i činovnička ili korupcijska krivična djela, govori se u ovom radu.
Ključne riječi: službena dužnost, zloupotreba, javno ovlašćenje, službeno lice, krivično djelo, odgovornost, sankcija.
Izvršenja krivičnih sankcija prema maloljetnicima u Republici Srpskoj
UDK: 343.8-053.6(497.6)
343.91-053.6(497.6)
343.137.5(497.6)
IZVRŠENJA KRIVIČNIH SANKCIJA PREMA MALOLJETNICIMA U REPUBLICI SRPSKOJ
Snježana Radošević, master prava, Centar za obrazovanje Široki Brijeg.
Rezime: Zakonska regulativa i poštovanje prava maloljetnika se primjenjuju nepristrasno, bez diskriminacije bilo koje vrste u pogledu rase, boje kože, pola, uzrasta, jezika, religijske pripadnosti, nacionalnosti, političkog ili drugog mišljenja, kulturoloških uverenja ili običaja, imovine, s obzirom na rođenje ili porodični status, etničko ili društveno porijeklo i hendikepiranost. Bosna i Hercegovina kao “jedinstvena“ država, ne poznaje jedinstven zakonodavni sistem, pa tako nema ni jedinstven Zakon o krivičnom postupku. Procesno postupanje prema maloljetnicima u BiH je tako regulisano na četiri zakonodavna nivoa: na nivou BiH (ZKP BiH), entiteta (RS i FBiH) i Brčko Distrikta. Maloljetničko pravosuđe u užem smislu podrazumjeva tretman djece (dječaka i djevojčica ispod 18 godina) koji su došli u sukob sa zakonom, a u širem smislu odnosi se na tretman djece od trenutka kada dođu u sukob sa zakonom, zatim utvrđivanje osnovnih uzroka zbog kojih djeca dolaze u sukob sa zakonom, prevenciju takvog ponašanja i reintegraciju djece.
Ključne riječi: maloljetnik, sankcije, diskriminacija, kazna, zakon.
Osvrt na najnovije izmjene i dopune Krivičnog zakona BiH
UDK: 343.1(497.6)
OSVRT NA NAJNOVIJE IZMJENE I DOPUNE KRIVIČNOG ZAKONA BiH
Akademik prof. dr Miodrag N. Simović, sudija Ustavnog suda Bosne i Hercegovine i redovni profesor Pravnog fakulteta u Banjoj Luci, dopisni član Akademije nauka i umjetnosti Bosne i Hercegovine, inostrani član Ruske akademije prirodnih nauka i član Evropske akademije nauka i umjetnosti.
Doc. dr Marina M. Simović, sekretar Ombudsmena za djecu Republike Srpske i docent na Fakultetu pravnih nauka Univerziteta “Apeiron” u Banjoj Luci.
Rezime: Bosna i Hercegovina je tokom 2003. godine dobila novo krivično zakonodavstvo (materijalno, procesno i izvršno). Ono, slijedeći tradiciju iz bivše SFRJ, predstavlja izraz ideje o podijeljenoj zakonodavnoj nadležnosti u oblasti krivičnog prava između države Bosne i Hercegovine i njenih entiteta (Republike Srpske i Federacije Bosne i Hercegovine, odnosno Brčko distrikta). Time je otpočelo novo razdoblje u razvoju krivičnog prava Bosne i Hercegovine.
Međunarodna tijela koja prate proces implementacije međunarodnih standarda u krivično zakonodavstvo Bosne i Hercegovine i dalje ističu da nedostatak odgovarajućih definicija za pojedina krivična djela podstiče nekažnjivost počinilaca i istovremeno “koči“ mogućnost sprečavanja činjenja budućih krivičnih djela. Dosljedno provođenje međunarodnih standarda u domaćem krivičnom zakonodavstvu potrebno je zbog jačanja pozicije vlasti da se energično suprotstavi svim oblicima kriminala, ali i zbog identifikacije i zaštite žrtava krivičnih djela.
Ključne riječi: Bosna i Hercegovina, krivični zakon, terorizam, pranje novca, trgovina ljudima.
Načelo ne bis in idem
UDK: 343.211.3
NAČELO NE BIS IN IDEM
Doc. dr Mladenka Govedarica, Pravni fakultet Univerziteta u Istočnom Sarajevu.
Rezime: Radi se o načelu koje predviđaju uglavnom svi krivičnoprocesni zakoni s tim što dejstvo može da mu bude u apsolutnom ili relativnom smislu. Samo načelo predviđa nemogućnost odnosno zabranu prema kojoj, jednom pravosnažno presuđena krivična stvar ne može biti predmet novog krivičnog postupka. Dakle, krivična stvar mora biti pravosnažno riješena presudom ili rješenjem u datom krivičnom postupku. Svakako da ovo načelo zabranjuje i da o istoj krivičnoj stvari istovremeno teku dva krivična postupka.1) Dakle, niko ne može da se javi, paralelno ili sukcesivno, dva ili više puta kao optuženi za isto krivično djelo. To se opravdava razlozima pravičnosti i pravne sigurnosti građana, a i savremeni ustavi i međunarodni pravni propisi su ga danas uvrstili među osnovna ljudska prava, često pod nazivom “zabrana dvostruke ugroženosti“.2)
Ključne riječi: načelo ne bis in idem, presuđena stvar (res iudicata), pravičnost, pravna sigurnost građana.
Povreda prava na slobodu okupljanja: prva odluka Ustavnog suda Bosne i Hercegovine (II deo)
UDK: 342.726-055.3(497.6)
POVREDA PRAVA NA SLOBODU OKUPLJANJA: PRVA ODLUKA USTAVNOG SUDA BOSNE I HERCEGOVINE (II deo)
Prof. dr Milena Simović, zamjenik direktora u Sekretarijatu za zakonodavstvo u Vladi Republike Srpske i vanredni profesor na Fakultetu za bezbjednost i zaštitu Nezavisnog univerziteta u Banjoj Luci.
Rezime: Članom 11. Evropske konvencije garantovano je pravo na slobodu okupljanja svima koji imaju namjeru organizovati mirno okupljanje. Prema stanovištu Evropskog suda, garancije ustanovljene ovim članom pokrivaju kako privatna tako i javna okupljanja. Garancije ustanovljene ovim članom odnose se na organizatora okupljanja, čak i kad se u ulozi organizatora pojavljuje udruženje.
Ključne reči: Evropska konvencija, prvo na slobodu okupljanja, zabrana diskriminacije.
Povreda prava na slobodu okupljanja: prva odluka Ustavnog suda Bosne i Hercegovine (I deo)
UDK: 342.726-055.3(497.6)
POVREDA PRAVA NA SLOBODU OKUPLJANJA: PRVA ODLUKA USTAVNOG SUDA BOSNE I HERCEGOVINE (I deo)
Prof. dr Milena Simović, zamjenik direktora u Sekretarijatu za zakonodavstvo u Vladi Republike Srpske i vanredni profesor na Fakultetu za bezbjednost i zaštitu Nezavisnog univerziteta u Banjoj Luci
Rezime: Članom 11. Evropske konvencije garantovano je pravo na slobodu okupljanja svima koji imaju namjeru organizovati mirno okupljanje. Prema stanovištu Evropskog suda, garancije ustanovljene ovim članom pokrivaju kako privatna tako i javna okupljanja. Garancije ustanovljene ovim članom odnose se na organizatora okupljanja, čak i kad se u ulozi organizatora pojavljuje udruženje.
Ključne reči: Evropska konvencija, prvo na slobodu okupljanja, zabrana diskriminacije.
Zabrana diskriminacije žena u Bosni i Hercegovini
UDK: 343.85:343.62-057.16-055.2
342.722-055.2
ZABRANA DISKRIMINACIJE ŽENA U BOSNI I HERCEGOVINI
Prof. dr Milena Simović, zamjenik direktora u Sekretarijatu za zakonodavstvo u Vladi Republike Srpske i vanredni profesor na Fakultetu za bezbjednost i zaštitu Nezavisnog univerziteta u Banjoj Luci
Doc. dr Marina M. Simović, Fakultet pravnih nauka Univerziteta Apeiron Banja Luka i sekretar Ombudsmana za djecu Republike Srpske
Rezime: Bosna i Hercegovina se kada su u pitanju ljudska prava, te mehanizmi njihove zaštite u periodu od potpisivanja Dejtonskog mirovnog sporazuma do danas još uvijek nalazi na početku izgradnje efikasnog i funkcionalnog sistema zaštite ljudskih prava. Uspostavljanje društvene jednakosti predstavlja jedan od ključnih ciljeva i prioriteta razvoja svakog društva, pa tako i bosansko-hercegovačkog. Da bi se što uspješnije ostvarilo približavanje rodnoj jednakosti, u Bosni i Hercegovini su posljednih godina pokrenute institucionalne i zakonodavne mjere u smjeru konkretizacije postizanja savremene evropske demokratije koja podrazumijeva punu ravnopravnost žena u svim segmentima života.
Ključne riječi: diskriminacija, žene, Bosna i Hercegovina, nasilje, Federacija BiH, Republika Srpska.
Segregacija zanimanja prema spolu i pravo na jednakuplaću za jednak rad i rad jednake vrijednosti u kontekstu zabrane diskriminacije na osnovu spola
UDK: 331.1-055.2
342.734-055.2
SEGREGACIJA ZANIMANJA PREMA SPOLU I PRAVO NA JEDNAKU PLAĆU ZA JEDNAK RAD I RAD JEDNAKE VRIJEDNOSTI U KONTEKSTU ZABRANE DISKRIMINACIJE NA OSNOVU SPOLA
Mr Jasmina Bešlagić, viši asistent, Pravni fakultet, Bihać
Rezime: Segregacija zanimanja prema spolu i nemogućnost ostvarivanja prava na jednaku plaću za jednak rad i rad jednake vrijednosti društveni su problemi koji zaslužuju posebnu pažnju. Oni predstavljaju oblike diskriminacije na osnovu spola i u najvećoj mjeri pogađaju žensku radnu snagu. Imanentni su kako razvijenim, tako i manje razvijenim društvenim sistemima, s tim da su u potonjim posebno izraženi uz drastične posljedice koje uzrokuju, a koje pogađaju kako pojedinca, tako i radnu organizaciju, ali i cjelokupnu društvenu zajednicu.
Ključne riječi: diskriminacija, segregacija, spol, rad, zanimanje, plaća.