FORENZIČKO VEŠTAČENJE DIGITALNIH DOKAZA I NAKNADA ŠTETE USLED NEOVLAŠĆENOG FOTOGRAFISANJA I NEOVLAŠĆENOG OBJAVLJIVANJA I PRIKAZIVANJA TUĐEG SPISA, PORTRETA I SNIMKA
OGLEDI
KRIVIČNO PRAVO
UDK: 343.983:004
342.738
FORENZIČKO VEŠTAČENJE DIGITALNIH DOKAZA I NAKNADA ŠTETE USLED NEOVLAŠĆENOG FOTOGRAFISANJA I NEOVLAŠĆENOG OBJAVLJIVANJA
I PRIKAZIVANJA TUĐEG SPISA, PORTRETA I SNIMKA***
* Prof. dr Velisav Marković, redovni profesor, Univerzitet Singidunum.
** Doc. dr Jelena Gavrilović, Univerzitet Singidunum.
*** Tekst je objavljen u zborniku radova Prouzrokovanje štete, naknada štete i osiguranje, XXVIII Međunarodna naučna konferencija, Valjevo 2025.
Rezime: Autori u radu predstavljaju bića krivičnih dela Neovlašćeno fotografisanje i Neovlašćeno objavljivanje i prikazivanje tuđeg spisa, portreta i snimka, forenzičko veštačenje digitalnih dokaza koji su osnovni dokazi kod ovih krivičnih dela, određene tehnike i alate za forenzičku analizu autentičnosti video sadržaja, kao i naknadu štete zbog povrede privatnosti. Osnovni problem koji se uočava je što se ova krivična dela gone po privatnoj tužbu zbog čega je oštećeni, kao privatni tužilac u krivičnom postupku ili kao tužilac u parničnom postupku, gotovo onemogućen da blagovremeno pokrene postupak, identifikuje učinioca i obezbedi dokaze za vođenje krivičnog i parničnog postupka. Rezultat je veliki broj ovih krivičnih dela u praksi a veoma mali broj osuđenih lica. Predlog je da se izmenama zakona predvidi da se gonjenje preduzima po službenoj dužnosti, odnosno omogući privatnom tužiocu/oštećenom pristup dokazima i identifikaciji učinioca krivičnog dela.
Ključne reči: neovlašćeno fotografisanje, neovlašćenog objavljivanja i prikazivanja tuđeg spisa, portreta i snimka, digitalni dokazi, forenzičko veštačenje, naknada štete.
Pokretanje krivičnog postupka po odluci drugostepenog suda (za jedno od dva krivična dela iz krivične prijave punomoćnika maloletne oštećene)
KRIVIČNO PRAVO
POSEBNI ZAKONI
Zakon o maloletnim učiniocima krivičnih dela i krivičnopravnoj zaštiti maloletnih lica
Pokretanje krivičnog postupka po odluci drugostepenog suda (za jedno od dva krivična dela
iz krivične prijave punomoćnika maloletne oštećene)
Prilikom donošenja odluke o pokretanju pripremnog postupka prema maloletnicima drugostepeni sud je cenio sadržinu prikupljenih dokaza, cenio sveukupnost prijavljenog događaja, sadržinu krivične prijave koja je obuhvatala i radnju izvršenja krivičnog dela neovlašćeno fotografisanje, pa je odlučujući povodom neslaganja punomoćnika maloletne oštećene sa rešenjem VJT o odbacivanju krivične prijave, i zahtevom punomoćnika doneo rešenje o pokretanju pripremnog postupka prema maloletnicima.
Fotografija kao autorsko delo
AUTORSKO PRAVO
Fotografija kao autorsko delo
Autorskim delom smatraju se i fotografije, pa i obično fotografsko delo, uključujući i amaterska dela.
Zaštita autora fotografije
AUTORSKO PRAVO
Zaštita autora fotografije
Kada je fotografija preuzeta sa interneta bez naznake imena autora, tuženi se ne oslobađa odgovornosti da naznači ime ili pseudonim autora, jer je imao obavezu da sazna ko je autor predmetnog dela, kako bi označio njegovo ime, pseudonim ili znak na objavljenoj fotografiji.
Ograničenje autorskog prava
AUTORSKO PRAVO
Ograničenje autorskog prava
Da bi saopštavanje autorskog dela javnosti bilo dopušteno, to delo mora da bude sastavni deo događaja o kome se javnost izveštava.
Pravo autora na naknadu neimovinske štete za neovlašćeno objavljivanje fotografije
AUTORSKO PRAVO
Pravo autora na naknadu neimovinske štete za neovlašćeno objavljivanje fotografije
Autoru pripada naknada neimovinske štete za neovlašćeno objavljivanje fotografije u izmenjenoj formi (kao crno bele iako je original u boji i izmenu pozadine njenim zatamnjenjem), kao i za smanjivanje dimenzija originalnog snimka.
Pravo autora fotografije na naknadu štete
AUTORSKO PRAVO
Pravo autora fotografije na naknadu štete
Autoru fotografije pripada pravo na naknadu štete i u slučaju kada je tuženi fotografiju neovlašćeno preuzeo sa društvene mreže Facebook.
Neovlašćeno fotografisanje
SUDSKA PRAKSA SRBIJE
KRIVIČNO PRAVO
MATERIJALNO PRAVO
Neovlašćeno fotografisanje
Kada je kamerom, postavljenom na vikendici okrivljenog snimljen privatni tužilac kako se kreće javnom površinom – putem, koji vodi ka vikend kućama stranaka, tada okrivljeni nije učinio krivično delo neovlašćeno fotografisanje.
Fotokopija kao verodostojan dokaz
KRIVIČNO PRAVO
PROCESNO PRAVO
Fotokopija kao verodostojan dokaz
Na osnovu papirne kopije fotografije ne može se verifikovati verodostojnost tog dokaza.
Proganjanje
KRIVIČNO PRAVO
MATERIJALNO PRAVO
Proganjanje
Za postojanje pojedinih radnji osnovnog oblika krivičnog dela proganjanje nije bitno postojanje osećanja straha i ugroženosti kod oštećene.