Troškovi parničnog postupka: kvantitativni uspjeh u pravu BiH, sa osvrtom na pravo Republike Srbije (I deo)

UDK: 347.921.6(497.6)
347.921.6(497.11)

TROŠKOVI PARNIČNOG POSTUPKA: KVANTITATIVNI USPJEH U PRAVU BOSNE I HERCEGOVINE, SA OSVRTOM NA PRAVO REPUBLIKE SRBIJE
I deo
Dr sc. Adis Poljić, sudija u Osnovnom sudu u Zvorniku.

Rezime: Predmet rada je kvantitativni uspjeh u parnici kod dosuđivanja troškova parničnog postupka u pravu Bosne i Hercegovine, ali se u okviru analize cijeni i praksa sudova Republike Srbije. U radu je dat i poseban osvrt na pravo Republike Srbije. Pravna pravila za utvrđivanje uspjeha u parnici identična su u obje države, tako da se mišljenja iz jedne države mogu primijeniti u drugoj. Pored sudske prakse iz navedenih država, u radu je korištena i sudska praksa sudova iz Republike Hrvatske i Evropskog suda za ljudska prava u Strazburu.
Kvantitativni metod za utvrđivanje uspjeha u parnici je objektivni metod, kod kojeg je mjerodavna vrijednost postavljenog i usvojenog tužbenog zahtjeva, sa tim da se zanemaruje vrsta tužbenog zahtjeva. I pored njegove objektivnosti, način na koji se uspostavlja objektivnost doveo je do različitih metoda utvrđivanja uspjeha u parnici. Može se reći da je u praksi najviše zastupljeno mišljenje da se troškovi parničnog postupka obračunavaju cijeneći uspjeh parničnih stranaka dovodeći u vezu prvobitno postavljeni i usvojeni tužbeni zahtjev, s tim da se cijeni i vrijednost predmeta spora. Kod ovog metoda cijeni se uspjeh tužioca i tuženog, te je ovaj metod u skladu sa pravilima parničnog postupka. U radu su analizirani i drugi metodi koji se primjenjuju u sudskoj praksi, ali se za sve ove metode ne može reći da su u skladu sa pravilima parničnog postupka.
Ključne riječi: parnični postupak, troškovi, uspjeh, kvantitativni uspjeh.

Pravno-politički pojam oružanih sukoba

UDK: 341.32
327.5
355.01

PRAVNO-POLITIČKI POJAM ORUŽANIH SUKOBA
Doc. dr Mirza Čaušević, Sveučilište/Univerzitet „Vitez,“ Vitez, Pravni fakultet.

Rezime: Autor u radu razmatra pravno-politički pojam oružanih sukoba i daje pregled osnovnih karakteristika istih; da bi nakon toga, vrlo sumarno objasnio vrste oružanih sukoba, polazeći od Huge Grocijusa pa do najsavremenijih dana. Posebnu pažnju autor obraća na rat, upotrebu oružane sile, koja ne vodi do rata, te pritom obraća pažnju na stavove autora sa prostora bivše zajedničke države. Nakon toga, pravi klasifikaciju vrsta nasilnih sredstava, prevashodno imajući u vidu: retorziju, represaliju i sam rat. U skladu sa tim, autor se bavi i pitanjem zabrane rata, kako iz aspekta Društva naroda, Pariškog ugovora, kao i samih stavova Ujedinjenih nacija.
Ključne reči: pravno-politički pojam oružanog sukoba, nasilna sredstva, retorzija, represija i rat.

Uloga Međunarodne organizacije za migracije (IOM) u zaštiti djece u Bosni i Hercegovini

UDK:341.231.14-053.2-054.7(497.6)

ULOGA MEĐUNARODNE ORGANIZACIJE ZA MIGRACIJE (IOM) U ZAŠTITI DJECE U BOSNI I HERCEGOVINI
Prof. dr Marina M. Simović, sekretar u Ombudsmanu za djecu Republike Srpske i vanredni profesor na Fakultetu pravnih nauka Panevropskog univerziteta „Apeiron“ u Banjoj Luci.
Prof. dr Vladimir M. Simović, tužilac Tužilaštva Bosne i Hercegovine i vanredni profesor Fakulteta za bezbjednost i zaštitu Nezavisnog univerziteta u Banjoj Luci i Fakulteta pravnih nauka Univerziteta „Vitez“ u Vitezu.

Rezime: Migracioni trendovi su pitanja kojima se bave svi akteri uključeni u oblast kontrole migracionih tokova. Geografski položaj Bosne i Hercegovine čini ovu zemlju pogodnom za tranzit izbjeglica i ranjivih skupina migranata na putu ka evropskim zemljama. Sistem zaštite djece stranaca koja traže azil u Bosni i Hercegovini, a nalaze se u Federaciji Bosne i Hercegovine, zasnovan je na međunarodnom pravu i nacionalnom pravnom okviru. Ono što je, pri tome, bitno jeste napraviti jasnu razliku između migranata i izbjeglica. Migranti se razlikuju od izbjeglica i samim tim postupa se drugačije u skladu sa međunarodnim pravom. Izbjeglice su prisiljene bježati kako bi spasili vlastite živote i očuvali slobodu, dok migrant nastoji poboljšati svoju ekonomsku situaciju. Međunarodne organizacije koje se bave zaštitom prava djece bez pratnje, odnosno tražitelja azila i izbjeglica su UNICEF, UNHCR i IOM.

Ključne riječi: djeca, migranti, izbjeglice, azil, prihvatni centar.

Načelo in dubio pro reo kao obilježje krivičnog postupka u predmetima koruptivnih krivičnih djela sa osvrtom na BiH (II deo)

UDK: 343.131.8:343.352(497.6)

NAČELO IN DUBIO PRO REO KAO OBILJEŽJE KRIVIČNOG POSTUPKA U PREDMETIMA KORUPTIVNIH KRIVIČNIH DJELA SA OSVRTOM NA BOSNU I HERCEGOVINU (II deo)
Dr sc. Adnan Pirić, docent Fakulteta pravnih nauka Sveučilišta/Univerziteta “Vitez” u Vitezu.

Rezime: Koruptivna krivična djela po svojoj prirodi se teško otkrivaju, a još teže dokazuju i procesuiraju. Koruptivna krivična djela su delikt bez svjedoka, koja se obavljaju najčešće u „četiri oka“, što otežava istragu i obezbjeđenje kvalitetnih dokaza za vođenje krivičnog postupka. U najznačajnijim, ključnim momentima, davanja dara ili primopredaje novca i drugih vrijednosti, koje mogu da budu dokaz o kriminalnoj radnji, nastaje problem kada su u pitanju kriminalističke i krivično procesne radnje o mogućnosti fiksiranja dokaza.
Veoma je bitno pronaći i unaprijediti kvalitetne dokazne radnje, koje mogu doprinijeti prikupljanju i obezbjeđenju dokaza, a da isti ne budu oštećeni ili uništeni, što je od izuzetnog značaja za daljnu istragu, optuženje i konačnu sudsku odluku.
Kada su u pitanju koruptivna krivična djela, bitno je naglasiti da je dokaze veoma teško prikupiti, odnosno obezbjediti, ali je potrebno da policijski organi svojim brojnim arsenalom metoda i sredstava istrage unaprijede kriminalističku i krivično procesnu djelatnost. Od velike sumnje u konačnici ne bude ništa, ona kroz istražnu djelatnost nestane, i samim tim stvori novu sumnju u to da li je korupcija uopšte postojala, i da li su istražni organi uopšte sposobni i voljni da to pronađu, obezbjede i utvrde.

Ključne riječi: načelo in dubio pro reo, krivični postupak, koruptivna krivična djela, Bosna i Hercegovina.

Načelo in dubio pro reo kao obilježje krivičnog postupka u predmetima koruptivnih krivičnih djela sa osvrtom na BiH (I deo)

UDK: 343.131.8:343.352(497.6)

NAČELO IN DUBIO PRO REO KAO OBILJEŽJE KRIVIČNOG POSTUPKA U PREDMETIMA KORUPTIVNIH KRIVIČNIH DJELA SA OSVRTOM NA BOSNU I HERECEGOVINU (I deo)
Dr sc. Adnan Pirić, docent Fakulteta pravnih nauka Sveučilišta/Univerziteta “Vitez” u Vitezu.

Rezime: Koruptivna krivična djela po svojoj prirodi se teško otkrivaju, a još teže dokazuju i procesuiraju. Koruptivna krivična djela su delikt bez svjedoka, koja se obavljaju najčešće u „četiri oka“, što otežava istragu i obezbjeđenje kvalitetnih dokaza za vođenje krivičnog postupka. U najznačajnijim, ključnim momentima, davanja dara ili primopredaje novca i drugih vrijednosti, koje mogu da budu dokaz o kriminalnoj radnji, nastaje problem kada su u pitanju kriminalističke i krivično procesne radnje o mogućnosti fiksiranja dokaza.
Veoma je bitno pronaći i unaprijediti kvalitetne dokazne radnje, koje mogu doprinijeti prikupljanju i obezbjeđenju dokaza, a da isti ne budu oštećeni ili uništeni, što je od izuzetnog značaja za daljnu istragu, optuženje i konačnu sudsku odluku.
Kada su u pitanju koruptivna krivična djela, bitno je naglasiti da je dokaze veoma teško prikupiti, odnosno obezbjediti, ali je potrebno da policijski organi svojim brojnim arsenalom metoda i sredstava istrage unaprijede kriminalističku i krivično procesnu djelatnost. Od velike sumnje u konačnici ne bude ništa, ona kroz istražnu djelatnost nestane, i samim tim stvori novu sumnju u to da li je korupcija uopšte postojala, i da li su istražni organi uopšte sposobni i voljni da to pronađu, obezbjede i utvrde.

Ključne riječi: načelo in dubio pro reo, krivični postupak, koruptivna krivična djela, Bosna i Hercegovina.

Krijumčarenje i zloupotreba opojnih droga u BiH

UDK 343.575(497.6)

KRIJUMČARENJE I ZLOUPOTREBA OPOJNIH DROGA U BiH
Damir Bilić, MA, Sarajevski kiseljak d. d, Bosna i Hercegovina.

Rezime: U ovom radu bavićemo se razmatranjem opštih pojmova opojnih droga, krivičnim postupcima koji su primjenjeni na prostoru Bosne i Hercegovine u njihovom suzbijanju kao i samom zloupotrebom opojnih droga. Na kraju ćemo pokušati navesti šta su državne institucije uradile po pitanju prevencije krijumčarenja droge i interpretirati neke statističke pokazatelje nedozvoljene proizvodnje i prometa opojnih droga u Bosni i Hercegovini. Pravni sistem Bosne i Hercegovine sadrži niz odredbi kojima se propisuje odgovornost i kažnjavanje za nedozvoljene radnje i djelatnosti pojedinaca i grupa u vezi i povodom opojnih droga.

Ključne riječi: opojne droge, krijumčarenje, neovlašteni promet opojnih droga, prevencija protiv opojnih droga, krivična djela, zakoni.

Pristup prema osobama sa duševnim smetnjama u Bosni i Hercegovini u kontekstu prakse Evropskog suda za ljudska prava i Ustavnog suda Bosne i Hercegovine

UDK: 343.221-056.34(497.6)

PRISTUP PREMA OSOBAMA SA DUŠEVNIM SMETNJAMA U BOSNI I HERCEGOVINI U KONTEKSTU PRAKSE EVROPSKOG SUDA ZA LJUDSKA PRAVA I USTAVNOG SUDA BOSNE I HERCEGOVINE
Prof. dr Marina M. Simović, sekretar Ombudsmana za djecu Republike Srpske i vanredni profesor na Fakultetu pravnih nauka Univerziteta „Apeiron” u Banjoj Luci.
Dr Mustafa Bisić, pomoćnik ministra, Ministarstvo pravde BiH.

Rezime: Krivično zakonodavstvo Bosne i Hercegovine, kao i svako savremeno zakonodavstvo, sadrži sistem kazni koje se izriču krivično odgovornim počiniocima krivičnih djela, predviđajući, između ostalog, i mjere bezbjednosti kao krivične sankcije koje se izriču učiniocima krivičnih djela koji su krivično djelo počinili u stanju bitno smanjene uračunljivosti, smanjene uračunljivosti, neuračunljivosti ili usljed djelovanja zavisnosti od alkohola ili opojnih droga. Cilj je da se otklone navedena medicinska ili psihijatrijska stanja ličnosti koja nastaju kao rezultat prethodne trajne ili privremene duševne bolesti, privremene duševne poremećenosti ili zaostalog duševnog razvoja i mogu djelovati na učinioca da i ubuduće učini novo krivično djelo. Prema najnovijim međunarodnim standardima, osobe koje su počinile krivično djelo i za koje se utvrdi da su to djelo počinile usljed različitih stanja duševnih bolesti, duševne poremećenosti, zaostalog duševnog razvoja ili drugog zdravstvenog stanja, ne smiju se smještati u zatvore, već je obaveza svake države da obezbijedi uslove da se takve osobe smještaju u zdravstvene ustanove.
Ključne riječi: duševne smetnje, mjere bezbjednosti, Zavod za forenzičku psihijatriju, Evropska konvencija za zaštitu ljudskih prava i osnovnih sloboda.

Usaglašavanje zakonodavstva Bosne i Hercegovine sa pravom Evropske unije

UDK: 340.137(4-672EU:497.6)

USAGLAŠAVANJE ZAKONODAVSTVA BOSNE I HERCEGOVINE SA PRAVOM EVROPSKE UNIJE
Prof. dr Osman N. Jašarević, Pravni fakultet Univerziteta u Travniku.
Prof. dr Marina M. Simović, sekretar u Ombudsmanu za djecu Republike Srpske i Fakultet pravnih nauka Panevropskog univerziteta „Apeiron“ u Banjoj Luci.

Rezime: Bosna i Hercegovina je potpisala Sporazum o stabilizaciji i pridruživanju na osnovu kojeg je donesena Odluka o instrumentima za usaglašavanje procesnog zakonodavstva Bosne i Hercegovine u pravnu stečevinu Evropske unije. Stoga se mora brže raditi, između ostalog, i na reformi krivičnog procesnog zakonodavstva u BiH, kako bi se preuzele i uspostavile krivične procesne procedure po kojima će pravosudni organi i druge institucije vezane za njih (tužilaštvo, sud, policija, određene bezbjednosne agencije i dr) postupati na svim nivoima vlasti u Bosni i Hercegovini. Proces preuzimanja i usaglašavanja odvija se u skladu sa odlukom o planu aktivnosti za realizacije programa preuzimanja tehničkih propisa. Ovom odlukom su resorna ministarstva zadužena za preuzimanje relevantnih direktiva.
U radu se, između ostalog, ukazuje nivo usaglašenosti krivičnog procesnog zakonodavstva Bosne i Hercegovine sa pravom Evropske unije, odnosno nivo do kojeg je Bosna i Hercegovina u međuvremenu stigla. Preuzimanjem evropske legislative istovremeno se izgrađuje kapacitet kvaliteta pravosuđa BiH, što se može uraditi u okviru vlastite infrastrukture po prihvatljivoj pravnoj nomenklaturi koja je bitna, prihvaćena i priznata u zemljama članicama Evropske unije.

Ključne riječi: direktiva, procesno zakonodavstvo, procesni standardi, reforma, legislativa.

Krivičnopravne specifičnosti poreznih utaja BiH (II deo)

UDK:343.359.2(497.6)
336.225.68(497.6)

KRIVIČNOPRAVNE SPECIFIČNOSTI POREZNIH UTAJA BiH (II deo)
Damir Bilić, MA, Sarajevski kiseljak d. d, Bosna i Hercegovina.

Rezime: U ovom radu autor je usmjerio pažnju i interes na krivičnopravne specifičnosti poreza i porezne utaje uvažavajući krivičnopravni koncept odnosno zakonski opis krivičnog djela koji neposredno određuju objektivno-subjektivne elemente navedenog krivičnog djela. U ovom radu se artikuliše historijski osvrt na nastanak porezne utaje, uključujući njegovo pojmovno određenje, vrste i shvatanje u naučno-stručnoj literaturi kao i faktore etiološke prirode koji neposredno ili posredno utiču na nastanak. Također, autor je u rad inkorporirao i analizirao i fenomenološke aspekte odnosno pojavne oblike porezne utaje akcentirajući aktuelne i najčešće oblike i mogućnosti izbjegavanja poreskih obaveza u praksi. Shodno naprijed navedenom, izvršen je osvrt na porezni sistem Bosne i Hercegovine sa posebnim akcentom na krivičnopravnu prirodu krivičnih djela iz oblasti poreza, uvažavajući bitne krivičnopravne odrednice. Na kraju, autor je na osnovu sveobuhvatne kritičke analize krivičnopravne prirode porezne utaje i poreznog sistema Bosne i Hercegovine ukazao na određene anomalije koje kao takve egzistiraju u poreznom sistemu, te ukazao na opravdanu i svrsishodnu potrebu odgovarajućih intervencija u smislu preventivno-represivnog djelovanja u budućem periodu.

Ključne riječi: porez, porezna utaja, porezni sistem BiH.

Krivičnopravne specifičnosti poreznih utaja BiH (I deo)

UDK:343.359.2(497.6)
336.225.68(497.6)

KRIVIČNOPRAVNE SPECIFIČNOSTI POREZNIH UTAJA BiH (I deo)
Damir Bilić, MA, Sarajevski kiseljak d. d, Bosna i Hercegovina.

Rezime: U ovom radu autor je usmjerio pažnju i interes na krivičnopravne specifičnosti poreza i porezne utaje uvažavajući krivičnopravni koncept odnosno zakonski opis krivičnog djela koji neposredno određuju objektivno-subjektivne elemente navedenog krivičnog djela. U ovom radu se artikuliše historijski osvrt na nastanak porezne utaje, uključujući njegovo pojmovno određenje, vrste i shvatanje u naučno-stručnoj literaturi kao i faktore etiološke prirode koji neposredno ili posredno utiču na nastanak. Također, autor je u rad inkorporirao i analizirao i fenomenološke aspekte odnosno pojavne oblike porezne utaje akcentirajući aktuelne i najčešće oblike i mogućnosti izbjegavanja poreskih obaveza u praksi. Shodno naprijed navedenom, izvršen je osvrt na porezni sistem Bosne i Hercegovine sa posebnim akcentom na krivičnopravnu prirodu krivičnih djela iz oblasti poreza, uvažavajući bitne krivičnopravne odrednice. Na kraju, autor je na osnovu sveobuhvatne kritičke analize krivičnopravne prirode porezne utaje i poreznog sistema Bosne i Hercegovine ukazao na određene anomalije koje kao takve egzistiraju u poreznom sistemu, te ukazao na opravdanu i svrsishodnu potrebu odgovarajućih intervencija u smislu preventivno-represivnog djelovanja u budućem periodu.

Ključne riječi: porez, porezna utaja, porezni sistem BiH.