Šta još nedostaje inače vrednoj “Beloj knjizi” Saveza samostalnih sindikata Srbije za 2017. godinu

ŠTA JOŠ NEDOSTAJE U INAČE VREDNOJ „BELOJ KNJIZI“ SAVEZA SAMOSTALNIH SINDIKATA SRBIJE ZA 2017. GODINU*
Prof. dr Zoran Ivošević, sudija Vrhovnog suda Srbije i univerzitetski profesor u penziji.
* Izlaganje na prezentaciji „Bele knjige“ SSSS, 30. avgusta 2017. godine, u Kamenoj sali Doma sindikata u Beogradu.

Savez samostalnih sindikata Srbije objavio je „Belu knjigu“ za 2017. godinu o društvenim, ekonomskim i socijalnim problemima zemlje od značaja za sindikalnu aktivnost i položaj zaposlenih, čije pojedinačne i kolektivne interese taj savez zastupa na nacionalnom i međunarodnom nivou. Knjigu čine poglavlja o I Makroekonomskim pokazateljima, II Privatizaciji, III Materijalno-socijalnom položaju zaposlenih, IV Radnom i socijalnom zakonodavstvu, V Socijalnom dijalogu i kolektivnom pregovaranju, VI Sindikalnom putu u članstvo EU i VII Sindikatu i medijima. Na početku Knjige je predgovor iz pera predsednika Ljubisava Orbovića, a na kraju su zaključci.
Ovim tekstom ukazujemo na ono što bi Knjigu učinilo još boljom.

Šalter urednika

ŠALTER UREDNIKA
primena propisa

Dežurni urednik: Prof. dr Zoran Ivošević

Pretplatnik:
Da li zaposleni, pored zahteva da mu se zbog nezakonitog prestanka radnog odnosa isplati naknada štete u iznosu od najviše 18 zarada, zato što je odustao od vraćanja na rad, može postaviti i zahtev da mu se isplati naknada štete u visini izgubljene zarade za čitav period vođenja spora, koja u sebi sadrži i pripadajući porez i iznos na ime doprinosa za penzijsko osiguranje?
(A. K. Valjevo)

Stručni savet Javnobeležničke komore Srbije

STRUČNI SAVET JAVNOBELEŽNIČKE KOMORE SRBIJE

Pitanja i odgovori

Kada prilikom sprovođenja ostavinskog postupka utvrdi da je naslednik lice koje nije sposobno za rasuđivanje, da li je javni beležnik dužan da po službenoj dužnosti traži od centra za socijalni rad da se postavi staratelj nasledniku koji nije sposoban za rasuđivanje ili je to obaveza učesnika u postupku?

Neke dileme u postupku po žalbi o sporovima male vrednosti

UDK: 347.919.3
347.956

NEKE DILEME U POSTUPKU PO ŽALBI O SPOROVIMA MALE VREDNOSTI
Borivoje Živković, sudija Apelacionog suda u Beogradu, u penziji.

Rezime: U postupku po žalbi o sporovima male vrednosti primarno deluju posebna pravila. Jedno od njih je da će kod žalbene kontrole ovih presuda izostati rasprava u slučaju višestrukog ukidanja. To nema sprečavajući efekat u odnosu na ponovno ukidanje ove vrste presude kada se radi o određenim bitnim povredama odredaba parničnog postupka iz odredbe člana 374. stav 2. ZPP koje se ne mogu otkloniti bez održavanja rasprave. Drugostepeni sud tada nema pravno priznata sredstva da otkloni njihovo dejstvo jer je po slovu zakona lišen mogućnosti da održi raspravu. Radi toga pravna posledica je ukidanje presude i njeno upućivanje prvostepenom sudu na ponovno odlučivanje. Od toga postoji izuzetak kada se radi o povredama odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tač. 2), 3), 5) i 10) ovog zakona i tačke 9. ako priroda povrede odredaba parničnog postupka to dopušta.

Ključne reči: spor male vrednosti, kriterijumi, žalba, posebnosti, višestruko ukidanje, izuzetak, zabrana drugostepene rasprave.

Nepuno radno vreme kao fleksibilni oblik rada

UDK: 331.573(497.11)
331.312.82(497.11)

NEPUNO RADNO VREME KAO FLEKSIBILNI OBLIK RADA
Dr Vesna Bilbija, savetnik, Upravni sud Republike Srbije, Odeljenje u Novom Sadu.

Rezime: Zakonom o izmenama i dopunama Zakona o radu iz jula 2014. godine, izvršeno je noveliranje velikog broja odredaba. U Obrazloženju Predloga zakona, pored ostalog, istaknuta je potreba za obezbeđivanje pravnog okvira za fleksibilnije regulisanje odnosa između poslodavaca i zaposlenih, kojima se obezbeđuje zadovoljavanje potreba zaposlenih i poslodavaca u uređivanju njihovih međusobnih odnosa, a u cilju podsticanja zapošljavanja i smanjenja rada “na crno“. U proteklih dvadesetak godina, usled velikih promena u oblasti svetske ekonomije, društvenih, tehnoloških i drugih uslova u kojima se odvija rad, menja se i način odvijanja radnih odnosa. Destabilizuju se klasični, stalni radni odnosi, a sve više se primenjuju tzv. fleksibilne forme.
U fleksibilne oblike radnog angažovanja spadaju: 1) rad sa nepunim radnim vremenom; 2) rad na određeno vreme; 3) privremeni i povremeni poslovi, 4) rad kod kuće i rad na daljinu, 5) privremeno ustupanje radnika preko agencija, 6) samozapošljavanje (pri čemu se radi za određenog poslodavca), 7) rad kod poslodavca po osnovu građansko-pravnih ugovora.
Tema ovog rada je zakonsko uređenje nepunog radnog vremena u Republici Srbiji i izazovi u primeni ovog fleksibilnog oblika radnog angažovanja.

Ključne reči: fleksibilni oblici rada, nepuno radno vreme, radnopravni položaj žene, rad “na crno“, nezaposlenost.

Primena definicije naselja prema Zakonu o bezbednosti saobraćaja na putevima

UDK: 351.81(497.11)
656.1:625.712(497.11)

PRIMENA DEFINICIJE NASELJA PREMA ZAKONU O BEZBEDNOSTI SAOBRAĆAJA NA PUTEVIMA
Vladimir V. Miljević, advokatski pripravnik u Beogradu.

Rezime: Pitanje postojanja naselja u jednoj konkretnoj situaciji, koja je predmet određenog postupka, često može da bude od presudnog značaja. Okolnost (ne)postojanja naselja odlučna je činjenica, jer se upravo na osnovu nje dalje utvrđuje, prilagođenost brzine kretanja vozila konkretnoj situaciji. Stoga je pravilan odnos prema pojmu naselja veoma bitan za donošenje pravične i zakonite odluke. Od ishoda poređenja, u postupku utvrđene brzine kretanja konkretnog vozila, sa ograničenjem dozvoljene brzine na putu kojim se vozilo kretalo, zavisi i to da li je vozač vozio prilagođenom brzinom ili ne (na putevima u Republici Srbiji, opšte ograničenje u naselju iznosi 50 kmh, naspram opšteg ograničenja van naselja koje iznosi 80 kmh). Primećujemo, da su u pitanju razlike u brzinama, koje nisu zanemarljive. Naselje, kao pojam, predstavlja složen skup, koji u sebi sadrži četiri važna elementa. Ovi elementi (izgrađenost, funkcionalna objedinjenost, namena za život i rad stanovnika i odgovarajući znak), samo u slučaju kumulativnog postojanja mogu da ispune uslove, da se određeni prostor smatra naseljem. Iz tog razloga, u praksi je potrebno utvrditi znatan korpus činjenica, svakako znatno veći od pukog ispitivanja, da li je na određenom mestu postojao znak ili ne. Početi od utvrđivanja postojanja znaka za naselje, bilo bi isto, kao kada bi se u krivičnom postupku počelo od utvrđivanja krivice optuženog, bez prethodnog ispitivanja, redosledom propisanih elemenata krivičnog dela koji prethode utvrđivanju krivice (radnje, predviđenosti u zakonu i osnova koji isključuju protivpravnost). Stoga je i kod ispitivanja postojanja naselja, nužno potrebna ,,postepenost”, što podrazumeva potrebu, da se proveri postojanje svih zakonom predviđenih elemenata naselja i to po redosledu koji je naveden u Zakonu. Samo svestranim ispitivanjem postojanja apsolutno svih zakonom predviđenih elemenata naselja, može se sa izvesnošću izvesti pravilan zaključak o tome, da li je određeno mesto bilo naselje ili ne.
Nadamo se da će ovaj rad ohrabriti sve pravnike praktičare da u svom radu okolnosti postojanja naselja posvete zasluženo mesto, u svim postupcima gde se pitanje postojanja naselja bude ukazalo.

Ključne reči: naselje, naseljeno mesto, saobraćajna nezgoda, ograničenje brzine, saobraćajni znak, saobraćajna signalizacija, uviđaj, veštačenje, odgovornost upravljača puta.

Pokretanje upravnog postupka i troškovi u novom Zakonu o opštem upravnom postupku

UDK: 342.9:35.077.3(497.11)

POKRETANJE UPRAVNOG POSTUPKA I TROŠKOVI U NOVOM ZAKONU O OPŠTEM UPRAVNOM POSTUPKU
Ljubodrag Pljakić, sudija Vrhovnog kasacionog suda u penziji.

Rezime: Novi ZUP je tek drugi procesni zakon ove vrste posle Drugog svetskog rata. Sadrži značajne novine koje su u funkciji osnovne svrhe i cilja Zakona da se stranci u upravnom postupku omogući da što lakše ostvari svoja prava i pravne interese, a da to ne bude na štetu trećih lica i u suprotnosti sa javnim interesom.
U tom pravcu, razrađene su i odredbe o samom pokretanju upravnog postupka i o troškovima postupka. Rešenja o troškovima upravnog postupka su vrlo značajna ne samo za ostvarenje materijalnih efekata stranke, već važnije od toga što se uvažava dostojanstvo stranke koje, iako proklamovano u pojedinim posebnim procesnim zakonima, ipak nije našlo potvrdu i u praksi.
Stoga očekujemo da će i upravna i upravnosudska praksa kroz tumačenje novog ZUP-a, uz obučene kadrove u organima uprave i pripremljene sudije Upravnog suda za primenu ovog zakona, pronaći prava rešenja da se postavljeni ciljevi Zakona i ostvare.

Ključne reči: novi ZUP, prethodni ZUP, pravni položaj stranke, pokretanje upravnog postupka, troškovi postupka.

Nadležnost za vođenje prekršajnog postupka

USTAVNO PRAVO

Nadležnost za vođenje prekršajnog postupka

Zakon o prekršajima, kojim se uređuje vođenje prekršajnog postupka, ne predviđa više mogućnost da u bilo kom slučaju, sem izuzetka izričito utvrđenog tim zakonom, prvostepeni postupak vodi bilo koji drugi organ sem prekršajnog suda.

Pravo zaposlenog na naknadu štete zbog nezakonitog otkaza ugovora o radu

USTAVNO PRAVO

Pravo zaposlenog na naknadu štete zbog nezakonitog otkaza ugovora o radu

Samo postojanje pravnosnažne sudske odluke kojom je utvrđeno da je zaposlenom nezakonito prestao radni odnos, zaposlenom automatski daje pravo na naknadu štete u visini izgubljene zarade i drugih primanja koja mu pripadaju po zakonu, opštem aktu i ugovoru o radu, uz uplatu pripadajućih doprinosa za obavezno socijalno osiguranje.

Nevažnost sporazuma kojim se zaposleni odriču prava da sudskim putem ostvare svoja potraživanja iz radnog odnosa

USTAVNO PRAVO

Nevažnost sporazuma kojim se zaposleni odriču prava da sudskim putem ostvare svoja potraživanja iz radnog odnosa

Sporazumi kojim se zaposleni odriču prava da sudskim putem ostvare svoja potraživanja iz radnog odnosa, nisu pravno valjani sa stanovišta odredbe člana 60. stav 4. Ustava, kojom se jemči da se zaposleni ne može odreći zarade kao pravične naknade za rad i pravne zaštite za slučaj prestanka radnog odnosa, u koju spada i pravo zaposlenog da traži od poslodavca isplatu svih zarada koje su ostvarene do dana prestanka radnog odnosa.