USTAVNI SUD BOSNE I HERCEGOVINE – OD ZAŠTITNIKA USTAVA BIH DO NJEGOVOG NAJVEĆEG KRŠITELJA

OGLEDI BiH

UDK: 342.565.2(497.6)

USTAVNI SUD BOSNE I HERCEGOVINE – OD ZAŠTITNIKA USTAVA BIH DO NJEGOVOG NAJVEĆEG KRŠITELJA
* Ljubinko Mitrović, redovni profesor, Panevropski univerzitet APEIRON u Banjoj Luci.
** Miloš Bukejlović, diplomirani pravnik, Ministarstvo pravde Republike Srpske.

Rezime: Ustavni sud Bosne i Hercegovine predstavlja jedinu sudsku instancu predviđenu Ustavom Bosne i Hercegovine (u sudske instance na nivou Bosne i Hercegovine ubrajaju se još i Sud Bosne i Hercegovine i Tužilaštvo Bosne i Hercegovine, koji u svakom slučaju nisu ustavna kategorija). Uloga ovog suda posebno je važna sa stanovišta zaštite ustavnopravnog poretka Bosne i Hercegovine, kao i zaštite ljudskih prava i osnovnih sloboda. Jer, prema izričitoj normi Ustava Bosne i Hercegovine, Ustavni sud Bosne i Hercegovine treba da se drži Ustava Bosne i Hercegovine, štiti ga i sudi po njemu.
Slično ovakvim sudovima u svijetu, i Ustavni sud Bosne i Hercegovine treba da bude nezavisan i nepristrasan. To je jedna od njegovih osnovnih karakteristika i bitan faktor njegovog uspješnog rada.
Ustavni sud Bosne i Hercegovine čini devet sudija. Troje “ustavnih” sudija koji nisu državljani Bosne i Hercegovine, a ni susjednih država, imenuje predsjednik Evropskog suda za ljudska prava (ESLJP), nakon obavljenih (obaveznih) konsultacija sa Predsjedništvom Bosne i Hercegovine. Ostalih šest sudija ovog Suda jesu domaće sudije.
Mnogo toga je spornog u postupanjima ovog Suda u prethodnih skoro trideset godina njegovog postojanja, a posebno spornim čine se odluke ovog Suda u kojima se Ustavni sud Bosne i Hercegovine iz tumača i zaštitnika Ustava Bosne i Hercegovine (kako je to i u svim državama svijeta koje imaju ove sudove i kako je to, na kraju krajeva, propisano i samim Ustavom Bosne i Hercegovine) pretvara u ustavotvorca, o čemu će više riječi biti u ovom referatu.
Ključne riječi: Ustavni sud Bosne i Hercegovine, Ustav Bosne i Hercegovine, sastav, mandat, nadležnosti, promjene Ustava Bosne i Hercegovine.

PRAVO EVROPSKE UNIJE I KRIVIČNOPRAVNA ZAŠTITA ŽIVOTNE SREDINE U REPUBLICI SRPSKOJ

DIJELJENJE INTIMNOG ILI MANIPULIRANOG MATERIJALA BEZ PRISTANKA – ČLAN 5. DIREKTIVE (EU) 2024/1385 I KRIVIČNO ZAKONODAVSTVO BOSNE I HERCEGOVINE (II deo)

BOSNA I HERCEGOVINA: OGLEDI

UDK: 343.541:004.738.5(497.6)

DIJELJENJE INTIMNOG ILI MANIPULIRANOG MATERIJALA BEZ PRISTANKA – ČLAN 5. DIREKTIVE (EU) 2024/1385 I KRIVIČNO ZAKONODAVSTVO BOSNE I HERCEGOVINE
(II deo)
* Filip Novaković, magistar prava, student III ciklusa studija na Pravnom fakultetu Univerziteta u Zenici.
** Jelena Stanković, advokatica iz Novog Sada, master pravnik, student III ciklusa studija na Pravnom fakultetu Univerziteta u Novom Sadu.

Rezime: Ovaj rad kritički sagledava usklađenost krivičnog zakonodavstva Bosne i Hercegovine s Direktivom EU 2024/1385 usmjerenom na borbu protiv nasilja nad ženama i nasilja u porodici. Usredotočujući se na član 5. Direktive, koji nalaže kriminalizaciju distribucije intimnog ili manipuliranog materijala bez pristanka, studija identificira i analizira nedostatke i nedosljednosti, ali i prednosti u nacionalnom pravnom okviru. U članku se ocjenjuju definicije, opseg i sankcije povezane s ovim krivičnim djelom, ali se ne osvrćemo na procesne garancije i mehanizme podrške žrtvama. Ističe se potreba za zakonodavnim reformama u određenoj mjeri kako bi se osigurala sveobuhvatna zaštita za žrtve i učinkovita odgovornost za počinitelje. Komparativnopravnom analizom i davanjem preporuka za usklađivanje sa standardima EU, članak ima za cilj doprinijeti stalnim naporima da se unaprijedi pravna zaštita i promovira ravnopravnost spolova u Bosni i Hercegovini.
Ključne riječi: intimni materijal, manipulirani materijal, distribucija bez pristanka, EU Direktiva 2024/1385, krivično zakonodavstvo.

DIJELJENJE INTIMNOG ILI MANIPULIRANOG MATERIJALA BEZ PRISTANKA – ČLAN 5. DIREKTIVE (EU) 2024/1385 I KRIVIČNO ZAKONODAVSTVO BOSNE I HERCEGOVINE (I deo)

OGLEDI BOSNE I HERCEGOVINE

UDK: 343.541:004.738.5(497.6)
DIJELJENJE INTIMNOG ILI MANIPULIRANOG MATERIJALA BEZ PRISTANKA – ČLAN 5. DIREKTIVE (EU) 2024/1385 I KRIVIČNO ZAKONODAVSTVO BOSNE I HERCEGOVINE
(I deo)
* Filip Novaković, magistar prava, student III ciklusa studija na Pravnom fakultetu Univerziteta u Zenici.
** Jelena Stanković, advokatica iz Novog Sada, master pravnik, student III ciklusa studija na Pravnom fakultetu Univerziteta u Novom Sadu.
Rezime: Ovaj rad kritički sagledava usklađenost krivičnog zakonodavstva Bosne i Hercegovine s Direktivom EU 2024/1385 usmjerenom na borbu protiv nasilja nad ženama i nasilja u porodici. Usredotočujući se na član 5. Direktive, koji nalaže kriminalizaciju distribucije intimnog ili manipuliranog materijala bez pristanka, studija identificira i analizira nedostatke i nedosljednosti, ali i prednosti u nacionalnom pravnom okviru. U članku se ocjenjuju definicije, opseg i sankcije povezane s ovim krivičnim djelom, ali se ne osvrćemo na procesne garancije i mehanizme podrške žrtvama. Ističe se potreba za zakonodavnim reformama u određenoj mjeri kako bi se osigurala sveobuhvatna zaštita za žrtve i učinkovita odgovornost za počinitelje. Komparativnopravnom analizom i davanjem preporuka za usklađivanje sa standardima EU, članak ima za cilj doprinijeti stalnim naporima da se unaprijedi pravna zaštita i promovira ravnopravnost spolova u Bosni i Hercegovini.
Ključne riječi: intimni materijal, manipulirani materijal, distribucija bez pristanka, EU Direktiva 2024/1385, krivično zakonodavstvo.

ODGOVORNOST UPRAVLJAČA PUTA ZA ŠTETU NASTALU SUDAROM U NEPRAVILNO SIGNALISANIM RASKRSNICAMA

OGLEDI BOSNA I HERCEGOVINA

UDK: 347.518:656.1

ODGOVORNOST UPRAVLJAČA PUTA ZA ŠTETU NASTALU SUDAROM U NEPRAVILNO SIGNALISANIM RASKRSNICAMA
* Dragan STANIŠIĆ, dipl. iur, advokat, Advokatska kancelarija Stanišić
** Nikola TRIVIĆ, dipl. iur. Advokatska kancelarija Stanišić

Rezime: Ovaj rad analizira odgovornost upravljača puta u Bosni i Hercegovini u kontekstu nepravilno signalisanih raskrsnica, oslanjajući se na važeći zakonski okvir, sudske presude i primjene u praksi. Fokusirajući se na analizu relevantnih zakonskih odredbi, rad istražuje kako pravni sistem BiH adresira pitanje sigurnosti i odgovornosti na raskrsnicama te u kojoj mjeri postojeći pravni okvir štiti prava učesnika u saobraćaju. Kroz proučavanje sudskih presuda i primjera iz prakse, rad identifikuje ključne izazove u implementaciji prava i nudi konkretne preporuke za unapređenje signalizacije i povećanje sigurnosti na raskrsnicama, u skladu sa zakonskim propisima.
Ključne reči: upravljač puta, saobraćajni znaci, prvenstvo prolaza, odgovornost za pravilno postavljanje signalizacije.

TRGOVINA LJUDIMA U PRAVU BOSNE I HERCEGOVINE (II deo)

OGLEDI: BOSNA I HERCEGOVINA

UDK: 343.533(497.6)
343.431

TRGOVINA LJUDIMA U PRAVU BOSNE I HERCEGOVINE
(II deo)
* Prof. dr Vladimir M. Simović, tužilac Tužilaštva BiH i redovni profesor Fakulteta za bezbjednost i zaštitu Nezavisnog univerziteta u Banjoj Luci.
** Prof. dr Marina M. Simović, sekretar Ombudsmana za djecu Republike Srpske, redovni profesor, Fakultet pravnih nauka Panevropskog univerziteta “Apeiron” u Banjoj Luci.

Rezime: U radu se raspravljaju aktuelna pitanja trgovine ljudima u pravu Bosne i Hercegovine. Polazi se od opšteg režima uređenja ovog pitanja u skladu sa evropskim standardima. U tom kontekstu, analizira se najprije pravo Bosne i Hercegovine, a potom zakonsko uređenje tog pitanja u vezi krivičnog djela trgovine ljudima, odnosno “Međunarodne trgovine ljudima” u Krivičnom zakonu BiH. Ukazuje se na elemente osnovnog oblika ovog krivičnog djela, obilježja krivičnog djela u pravu Republike Srpske, kao i teže i posebne oblike ispoljavanja krivičnog djela. Zaključno se konstatuje da najveći broj savremenih krivičnih zakonodavstava u Evropi, u sistemu inkriminacija kojima se štite osnovna, temeljna prava ili slobode čovjeka, njegov integritet i dostojanstvo ličnosti – predviđa krivično djelo sa specifičnim nazivom “trgovina ljudima”. Radi se o različitim oblicima/vidovima ispoljavanja protivpravnih djelatnosti pojedinaca ili grupa ljudi, odnosno pravnih lica kojima je cilj eksploatacija drugih lica, posebno žena ili djece, bilo da se radi o opštem, klasičnom kriminalitetu ili transnacionalnom organizovanom kriminalitetu. U osnovi ovih nacionalnih pravnih rješenja se nalazi Konvencija Savjeta Evrope za borbu protiv trgovine ljudima (2005).
Ključne riječi: trgovina ljudima, evropski standardi, Bosna i Hercegovina, krivično djelo, kazna.

TRGOVINA LJUDIMA U PRAVU BOSNE I HERCEGOVINE (I deo)

Ogledi: Bosna i Hercegovina

UDK: 343.533(497.6)
343.431
TRGOVINA LJUDIMA U PRAVU BOSNE I HERCEGOVINE
(I deo)
* Prof. dr Vladimir M. Simović, tužilac Tužilaštva BiH i redovni profesor Fakulteta za bezbjednost i zaštitu Nezavisnog univerziteta u Banjoj Luci.
** Prof. dr Marina M. Simović, sekretar Ombudsmana za djecu Republike Srpske, redovni profesor, Fakultet pravnih nauka Panevropskog univerziteta “Apeiron” u Banjoj Luci.

Rezime: U radu se raspravljaju aktuelna pitanja trgovine ljudima u pravu Bosne i Hercegovine. Polazi se od opšteg režima uređenja ovog pitanja u skladu sa evropskim standardima. U tom kontekstu, analizira se najprije pravo Bosne i Hercegovine, a potom zakonsko uređenje tog pitanja u vezi krivičnog djela trgovine ljudima, odnosno “Međunarodne trgovine ljudima” u Krivičnom zakonu BiH. Ukazuje se na elemente osnovnog oblika ovog krivičnog djela, obilježja krivičnog djela u pravu Republike Srpske, kao i teže i posebne oblike ispoljavanja krivičnog djela. Zaključno se konstatuje da najveći broj savremenih krivičnih zakonodavstava u Evropi, u sistemu inkriminacija kojima se štite osnovna, temeljna prava ili slobode čovjeka, njegov integritet i dostojanstvo ličnosti – predviđa krivično djelo sa specifičnim nazivom “trgovina ljudima”. Radi se o različitim oblicima/vidovima ispoljavanja protivpravnih djelatnosti pojedinaca ili grupa ljudi, odnosno pravnih lica kojima je cilj eksploatacija drugih lica, posebno žena ili djece, bilo da se radi o opštem, klasičnom kriminalitetu ili transnacionalnom organizovanom kriminalitetu. U osnovi ovih nacionalnih pravnih rješenja se nalazi Konvencija Savjeta Evrope za borbu protiv trgovine ljudima (2005).
Ključne riječi: trgovina ljudima, evropski standardi, Bosna i Hercegovina, krivično djelo, kazna.

KOMPJUTERSKA (RAČUNARSKA) PREVARA U PRAVU BOSNE I HERCEGOVINE I MEĐUNARODNI STANDARDI (II deo)

BOSNA I HERCEGOVINA: OGLEDI

UDK: 343.533::004
COBISS.SR-ID 144576265

KOMPJUTERSKA (RAČUNARSKA) PREVARA U PRAVU BOSNE I HERCEGOVINE
I MEĐUNARODNI STANDARDI
(II deo)
* Prof. dr Marina M. Simović, vanredni profesor, Fakultet pravnih nauka Panevropskog univerziteta “Apeiron” u Banjoj Luci, sekretar Ombudsmana za djecu Republike Srpske.
** Prof. dr Vladimir M. Simović, tužilac Tužilaštva BiH i redovni profesor Fakulteta za bezbjednost i zaštitu Nezavisnog univerziteta u Banjoj Luci.

Rezime: U savremenom krivičnom zakonodavstvu uopšte, pa tako i u pozitivnom pravu Bosne i Hercegovine, propisano je više različitih krivičnih djela prevare koja su sistematizovana u različitim grupama djela prema različitim zaštitnim objektima, ali sa višemanje identičnim radnjama izvršenja sa namjerom/ciljem pribavljanja koristi za sebe ili za drugo lice, odnosno sa namjerom/ciljem nanošenja štete drugom licu. To su: a) prevara pri glasanju (ili izborna prevara), b) prevara u privrednom poslovanju (ili prevara u osiguranju), c) prevara, d) prevara u službi i e) kompjuterska prevara. U sistemu, skupu više različitih oblika ispoljavanja krivičnih djela prevare specifičan karakter, prirodu i sadržinu ima upravo krivično djelo računalna/kompjuterska prevara koju propisuju tri krivična zakona (osim Krivičnog zakona Bosne i Hercegovine). U osnovi ove inkriminacije se nalaze relevantni međunarodni standardi sadržani u Konvenciji Saveta Evrope o kibernetičkom (računarskom, sajber) kriminalu (Budimpešta, 2001.). U ovom radu se izlažu pojam, karakteristike, elementi bića i sadržina krivičnog djela kompjuterske prevare shodno zakonskim rješenjima sa primjenom u Bosni i Hercegovini.
Ključne riječi: računarska prevara, zakon, krivično djelo, odgovornost, međunarodni standardi.

KOMPJUTERSKA (RAČUNARSKA) PREVARA U PRAVU BOSNE I HERCEGOVINE I MEĐUNARODNI STANDARDI (I deo)

OGLEDI: BOSNA I HERCEGOVINA

UDK: 343.533::004
COBISS.SR-ID 141327881

KOMPJUTERSKA (RAČUNARSKA) PREVARA U PRAVU BOSNE I HERCEGOVINE I MEĐUNARODNI STANDARDI
(I deo)
* Prof. dr Marina M. Simović, vanredni profesor, Fakultet pravnih nauka Panevropskog univerziteta “Apeiron” u Banjoj Luci, sekretar Ombudsmana za djecu Republike Srpske.
** Prof. dr Vladimir M. Simović, tužilac Tužilaštva BiH i redovni profesor Fakulteta za bezbjednost i zaštitu Nezavisnog univerziteta u Banjoj Luci.

Rezime: U savremenom krivičnom zakonodavstvu uopšte, pa tako i u pozitivnom pravu Bosne i Hercegovine, propisano je više različitih krivičnih djela prevare koja su sistematizovana u različitim grupama djela prema različitim zaštitnim objektima, ali sa višemanje identičnim radnjama izvršenja sa namjerom/ciljem pribavljanja koristi za sebe ili za drugo lice, odnosno sa namjerom/ciljem nanošenja štete drugom licu. To su: a) prevara pri glasanju (ili izborna prevara), b) prevara u privrednom poslovanju (ili prevara u osiguranju), c) prevara, d) prevara u službi i e) kompjuterska prevara. U sistemu, skupu više različitih oblika ispoljavanja krivičnih djela prevare specifičan karakter, prirodu i sadržinu ima upravo krivično djelo računalna/kompjuterska prevara koju propisuju tri krivična zakona (osim Krivičnog zakona Bosne i Hercegovine). U osnovi ove inkriminacije se nalaze relevantni međunarodni standardi sadržani u Konvenciji Saveta Evrope o kibernetičkom (računarskom, sajber) kriminalu (Budimpešta, 2001.). U ovom radu se izlažu pojam, karakteristike, elementi bića i sadržina krivičnog djela kompjuterske prevare shodno zakonskim rješenjima sa primjenom u Bosni i Hercegovini.
Ključne riječi: računarska prevara, zakon, krivično djelo, odgovornost, međunarodni standardi.

ZLOUPOTREBA BOLOVANJA KROZ ZDRAVSTVENI SISTEM U BIH