PRAVO EVROPSKE UNIJE I KRIVIČNOPRAVNA ZAŠTITA ŽIVOTNE SREDINE U REPUBLICI SRPSKOJ
OGLEDI: BOSNA I HERCEGOVINA
UDK: 349.6(497.6)
343.3/.7:504.122(497.6)
PRAVO EVROPSKE UNIJE I KRIVIČNOPRAVNA ZAŠTITA ŽIVOTNE SREDINE U REPUBLICI SRPSKOJ
* Dr Veljko Ikanović, sudija Vrhovnog suda Republike Srpske i redovni profesor Fakulteta pravnih nauka Panevropskog univerziteta Apeiron Banja Luka.
Rezime: Zakonodavac Republike Srpske je dosta rano uočio da trend povećanja ekološkog kriminala i uništavanja životne sredine, kao prateća pojava razvoja savremenog društva, predstavlja ozbiljnu prijetnju opstanku ljudske vrste i zajednice u cjelini. Zato je dijelom po svojoj volji, a dijelom pod uticajem prava Evropske unije, posvetio značajnu pažnju krivičnopravnoj zaštiti životne sredine. Prvi ozbiljniji zahvat u ovoj oblasti učinjen je još 2000. godine sistematizovanjem i propisivanjem „ekoloških krivičnih djela“ u Krivičnom zakoniku Republike Srpske u posebnoj glavi pod nazivom „Krivična djela protiv životne sredine“. U dotadašnjem krivičnom zakonodavstvu ova su djela bila dio glave krivičnih djela protiv privrede. Slijedeći savremene tendencije u nauci krivičnog prava i uporednopravnim rješenjima, zakonodavac je ovu sistematiku zadržao i u Zakonu iz 2003. godine i sada važećem Zakoniku iz 2017. godine. Zakonodavac životnu sredinu tretira kao zaštićeno dobro po sebi, postepeno šireći krug zaštite na pojedina, do tada nezaštićena, dobra. Status kandidata Bosne i HeRcegovine za pristupanje Evropskoj uniji obavezuje da se nacionalno zakonodavstvo u oblasti zaštite životne sredine uskladi sa pravom Evropske unije. Prije svega to su direktive, uredbe, odluke, preporuke i mišljenja, kao sekundarni izvor prava, što zahtijeva značajne izmjene i dopune Krivičnog zakonika i njegovo usklađivanje sa Direktivom o krivičnopravnoj zaštiti životne sredine iz 2024. godine. Pored sagledavanja pozitivne krivičnopravne zaštite životne sredine autor u radu analizira domaće zakonodavstvo u kontekstu njegove usklađenosti sa pravom Evropske unije i mjera i aktivnosti koje treba preduzeti s ciljem obezbjeđivanja potpune primjene njenih pravnih tekovina u ovoj oblasti.
Ključne reči: ekološka krivična djela, krivičnopravna zaštita.