Krivičnoprocesni aspekti nalaza i mišljenja vještaka i njegove specifičnosti (I deo)
UDK: 343.147/.148(497.6)
KRIVIČNOPROCESNI ASPEKTI NALAZA I MIŠLJENJA VJEŠTAKA I NJEGOVE SPECIFIČNOSTI (I deo)
Prof. dr sc Osman Jašarević, Pravni fakultet, Univerzitet u Travniku.
Rezime: Među radnjama dokazivanja u krivičnom postupku posebno mjesto zauzima vještačenje. Uloga, zadaci i obaveze vještaka se suštinski nisu promijenili bez obzira na aktuelnu reformu krivičnog zakonodavstva kako kod nas tako i šire u državama regiona, a i dalje su prisutni isti problemi koji su postojali i prije započinjanja promjena u krivičnom procesnom pravu, odnosno krivičnom postupku u posljednjem desetljeću. Odgovori na pitanja koja po naredbi suda treba da da vještak često nisu jednostavna, niti se na njih može odmah dati odgovor. Davanje stručnog nalaza, zaključka i mišljenja zavisi od čitavog niza faktora, okolnosti i prethodnih procesnih radnji, odnosno drugih predvještačenja. O procesnopravnoj prirodi vještačenja, dužnostima i pravima vještaka, kontroli vještačenja, nagradama i naknadama za vještačenje, ulozi stručnih konsultanata i drugim specifičnostima ove radnje dokazivanja govori ovaj naučno-stručni rad.
Ključne riječi: vještačenje – istražna radnja dokazivanja; dužnosti i prava vještaka; principi, postupak i metode vještačenja; nalaz; mišljenje i zaključak; stručni saradnici; naredba o vještačenju; odluka suda.
Koji uslovi za zasnivanje radnog odnosa važe za ribočuvare?
MIŠLJENJA MINISTARSTAVA
primena propisa
Koji uslovi za zasnivanje radnog odnosa važe za ribočuvare?
Zakon o radu („Službeni glasnik RS“, br. 24/2005, 61/2005, 54/2009, 32/2013 i 75/14) je opšti propis kojim se uređuju prava, obaveze i odgovornosti iz radnog odnosa, odnosno po osnovu rada i primenjuje se na sve zaposlene koji rade na teritoriji Republike Srbije, ako zakonom nije drugačije određeno.
Pod kojim se uslovima može zaključiti ugovor o obavljanju privremenih i povremenih poslova preko omladinske zadruge?
MIŠLJENJA MINISTARSTAVA
primena propisa
Pod kojim se uslovima može zaključiti ugovor o obavljanju privremenih i povremenih poslova preko omladinske zadruge?
U skladu sa članom 197. Zakona o radu („Službeni glasnik RS“, br. 24/05, 61/05, 54/09, 32/13 i 75/14) poslodavac može za obavljanje poslova koji su po prirodi takvi da ne traju duže od 120 radnih dana u kalendarskoj godini da zaključi ugovor o obavljanju privremenih i povremenih poslova sa:
– nezaposlenim licem;
– zaposlenim koji radi nepuno radno vreme – do punog radnog vremena;
– korisnikom starosne penzije.
Teško ubistvo u pokušaju
KRIVIČNO PRAVO
MATERIJALNO PRAVO
Teško ubistvo u pokušaju
Kada okrivljeni nakon verbalnog sukoba sa oštećenim ispali tri hica iz vatrenog oružja u pravcu vozila pri čemu je jedan projektil pogodio zadnju haubu vozila oštećenog i na taj način pokušao da ga liši života što je i hteo, pri čemu je okrivljeni bio svestan da se u vozilu nalazi i suvozač, koju je morao videti, svojim radnjama je doveo u opasnost i život oštećene i na taj način čini krivično delo teško ubistvo u pokušaju.
Pomaganje u izvršenju krivičnog dela
KRIVIČNO PRAVO
MATERIJALNO PRAVO
Pomaganje u izvršenju krivičnog dela
Pomaganje je oblik saučesništva kod koga se sa umišljajem doprinosi izvršenju krivičnog dela, a doprinos mora biti u izvesnoj uzročnoj vezi sa izvršenim krivičnim delom.
Pod kojim se uslovima stiče pravo na korišćenje godišnjeg odmora i pravo na naknadu štete usled neiskorišćenog godišnjeg odmora?
MIŠLJENJA MINISTARSTAVA
primena propisa
Pod kojim se uslovima stiče pravo na korišćenje godišnjeg odmora i pravo na naknadu štete usled neiskorišćenog godišnjeg odmora?
U članu 68. st. 2. i 4. Zakona o radu („Službeni glasnik RS”, br. 24/05, 61/05, 54/09, 32/13 i 75/14) propisano je da zaposleni stiče pravo na korišćenje godišnjeg odmora u kalendarskoj godini posle mesec dana neprekidnog rada od dana zasnivanja radnog odnosa kod poslodavca. Zaposleni ne može da se odrekne prava na godišnji odmor, niti mu se to pravo može uskratiti ili zameniti novčanom naknadom, osim u slučaju prestanka radnog odnosa u skladu sa ovim zakonom.
Šalter urednika
ŠALTER UREDNIKA
primena propisa
Dežurni urednik: Prof. dr Zoran Ivošević
Pretplatnik:
Šta se podrazumeva pod pojmom “medij”? Da li je medij novinska agencija, radijska ili televizijska kuća?
(A. K. Beograd)
Stručni savet Javnobeležničke komore Srbije
STRUČNI SAVET JAVNOBELEŽNIČKE KOMORE SRBIJE
Pitanja i odgovori
Da li se kapara može dati prilikom zaključenja predugovora ili je neophodno da se daje uz ugovor s obzirom na to da postoji praksa sudova sa stanovištem da se kapara koja je data prilikom zaključenja predugovora vraća ako glavni ugovor nije zaključen i da se u tom slučaju ne primenjuju zakonska pravila o kapari, sa obrazloženjem da je prema odredbi člana 73. ZOO („Službeni list SFRJ”, br. 29/78, 39/85, 45/89 – USJ i 57/89, „Službeni list SRJ”, broj 31/93 i „Službeni list SCG”, broj 1/03 – Ustavna povelja) kapara akcesoran, sporedan ugovor koji se zaključuje u trenutku zaključenja ugovora (u prilogu presuda Višeg suda u Pančevu Gž. 1077/11 od 18. oktobra 2011. godine)?
Zašto ne postoji proceduralna pravda
UDK: 340.12/.13
340.114
ZAŠTO NE POSTOJI PROCEDURALNA PRAVDA
Dr Dragan M. Mitrović, redovni profesor Pravnog fakulteta Univerziteta u Beogradu.
Rezime: Od sredine prošlog veka obnovljeno je a zatim pojačano interesovanje za prirodnopravna istraživanja. To je vreme kada su se pojavila nova shvatanja koja zagovaraju postojanje različitih vrsta pravde (korporativne, solidarne, organizacione, međunarodne itd). To važi i za proceduralnu pravdu. Najpoznatiji zagovornici shvatanja o postojanju proceduralne pravde su Dž. Rols i O. Hefe, a zatim L. Fuler, H. Hart, R. Dvorkin, P. Koler, M. Van den Bos i drugi.
Uprkos tome, cilj ovog rada nije da podrži ideju o postojanju proceduralne pravde, za šta se zalažu navedeni pisci, već da je ospori. To će biti pokazano pozivanjem na očigledno: da je pravda sinonim za istinitost, a ne za ispravnost na kojoj pomenuti pisci grade pojam proceduralne pravde. Istinitost se odnosi na ono što jeste, što postoji, a ispravnost na pravilno i precizno izvođenje odgovarajućih postupaka. U protivnom, zasnivanje proceduralne pravde na istinitosti predstavljalo bi svojevrstan contradictio in adiecto nastao brkanjem pravednosti i proceduralnosti.
Budući da se ne radi o istim već povezanim pojmovima, istinitost i ispravnost se ne podudaraju, isto kao što se ne podudaraju pravda i pravo. Nešto što je istinito ne mora da bude ispravno. I obrnuto, nešto što je ispravno ne mora da bude istinito. Očigledno, reč je o odnosu cilja (istinitosti, pravde i pravičnosti) i sredstva (ispravnosti, korektnosti, preciznosti, pouzdanosti itd, rečju solidnosti). Takav odnos istinitosti i ispravnosti, samu ispravnost prikazuje kao sredstvo za pravilnu primenu prava, a tek zatim i u drugom redu kao sredstvo za moguće postizanje pravičnosti u pravu. O pravdi tu ne može biti ni reči. Navedeni odnos pokazuje još nešto: da samo materijalna pravna pravila mogu da budu pravedna, dok to ne može da bude slučaj sa proceduralnim pravilima.
Razmatranje odnosa istinitosti i ispravnosti na primeru stvarno postojeće pravde i stvarno nepostojeće proceduralne pravde, pokreće još jedno važno pitanje: odnosa materijalnih (supstancijalnih) i formalnih (proceduralnih) pravnih pravila. Budući da njih nije moguće jasno i do kraja razgraničiti, to se materijalna pravila koja se odnose na procedure proglašavaju proceduralnim, sve to kako bi se proceduralnim pravilima i pozitivnom pravu pribavio oreol pravednosti. To se ne može prihvatiti kao tačno jer, npr, princip nepristrasnosti ili princip poštenja (fairness), koji se pogrešno smatraju proceduralnim, stvarno pripadaju materijalnom pravu.
U još dubljoj senci nalazi se pitanje odnosa prirodnog i pozitivnog prava. Izgleda da se istrajavanje na postojanju proceduralne pravde može smatrati zakasnelim odgovorom pripadnika pozitivističke jurisprudencije. Neobično je da se za postojanje proceduralne pravde zalažu i pisci koji izvorno pripadaju pravcu prirodnopravne jurisprudencije. Izgleda da je i jednima i drugima cilj da pozitivno pravo prikažu kao pravedno. Samo, u ovom slučaju nije reč o konstruktu već o simulakrumu.
Između istinitosti pravde i ispravnosti procedure nalazi se pravičnost kao mesto povremenog susretanja pravde i procedure. Dakle, proceduralna pravda ne postoji. Ali, pravda postoji, samo ona nije proceduralna, što nije ni pravičnost. Procedura je jedino ispravno sredstvo prava, ali pravo nije jedino ispravno sredstvo pravde.
Ključne reči: pravda, pravičnost, istinitost, ispravnost, proceduralno pravo, proceduralna pravda.