Pritvor
SUDSKA PRAKSA BOSNE I HERCEGOVINE
Pritvor
Došlo je do kršenja prava iz člana II/3.d) Ustava Bosne i Hercegovine i člana 5. stav 1. Evropske konvencije za zaštitu ljudskih prava i osnovnih sloboda u smislu povrede prava na odbranu kada apelantu nije dostavljena žalba na izjašnjenje, kako to propisuje odredba člana 316. Zakona o krivičnom postupku Republike Srpske. Nasuprot tome, Ustavni sud zaključuje da nema kršenja prava na slobodu i bezbjednost iz člana II/3.d) Ustava Bosne i Hercegovine i člana 5. ove konvencije kada su redovni sudovi, produžavajući apelantu pritvor, u osporenim rješenjima dali jasne i argumentovane razloge za postojanje osnovane sumnje i iteracijske opasnosti, uz argumente koji su predstavljali ozbiljne razloge od javnog interesa i koji su, nezavisno od principa pretpostavke nevinosti, pretezali nad apelantovim pravom na slobodu.
I z o b r a z l o ž e n j a:
U odnosu na apelantov prigovor da mu je pravo na odbranu povrijeđeno zbog nedostavljanja žalbe suprotne strane protiv rješenja kojim mu je ukinut pritvor i određene mjere zabrane, Ustavni sud uočava da iz činjeničnog stanja u predmetu zaista proizlazi da apelantu i njegovom punomoćniku nije dostavljena žalba Tužilaštva protiv rješenja prvostepenog suda kojim je apelantu ukinut pritvor i određene mjere zabrane. Takođe, apelantu ili njegovom punomoćniku nije dostavljeno ni rješenje Okružnog suda kojim je ta žalba usvojena, prvostepeno rješenje ukinuto i predmet vraćen na ponovno odlučivanje. U vezi s tim, Ustavni sud podsjeća da je odredbom člana 316. Zakona o krivičnom postupku Republike Srpske („Službeni glasnik Republike Srpske“, br. 53/12, 91/17, 66/18 i 15/21) propisano da se primjerak žalbe dostavlja protivnoj strani, koja može u roku od osam dana od dana prijema podnijeti sudu odgovor na žalbu, kao i da se žalba i odgovor na žalbu, sa svim spisima i prepisom zapisnika s glavnog pretresa, dostavljaju drugostepenom sudu. Dalje, Ustavni sud zapaža da, iako je apelant to isticao u žalbi protiv prvostepenog rješenja donesenog u ponovnom postupku, Okružni sud nije odgovorio na te apelantove prigovore iz žalbe, niti su se redovni sudovi u odgovorima na apelaciju očitovali o tim apelantovim navodima.
Ustavni sud ističe da je svrha zakonske odredbe iz člana 316. Zakona o krivičnom postupku Republike Srpske da se licu osumnjičenom/optuženom za krivična djela omogući pristup sudu u vidu adekvatne odbrane kako bi se zaštitila prava osumnjičenog od arbitrarnog postupanja sudskih organa. U suprotnom, institut odbrane bi bio sveden na puku formalnost. Ukoliko se ima u vidu da je žalba Tužilaštva usvojena i prvostepeno rješenje o ukidanju pritvora i izricanju mjera zabrane ukinuto, onda je očigledna težina propusta redovnih sudova zbog nedostavljanja žalbe apelantu na izjašnjenje, naročito zbog posljedica koje je taj propust proizveo za njega. Takvim postupkom Osnovnog suda, koji nije „u skladu s procedurom propisanom zakonom“, apelant je lišen mogućnosti da ne samo efikasno nego uopšte ospori navode Tužilaštva i iznese kontraargumente.
(Odluka Ustavnog suda Bosne i Hercegovine, broj AP-3820/22 od 13. VII 2023)