Šta je stvarno novo oko Porodičnog zakona
UDK: 347.61/.64(497.11)
347.634(497.11)
343.85:343.62-053.2/.3(497.11)
ŠTA JE STVARNO NOVO OKO PORODIČNOG ZAKONA
Prof. dr Marija Draškić, redovna profesorka Pravnog fakulteta Univerziteta u Beogradu i sudija Ustavnog suda. Rad je rezultat istraživanja u okviru projekta Perspektive implementacije evropskih standarda u pravni sistem Srbije (179059), koji podržava Ministarstvo prosvete i nauke Republike Srbije.
Rezime: Tekuća debata o Radnom tekstu Građanskog zakonika pokazala je da su dve predložene teme izazvale najveću pažnju javnosti; to su: zabrana fizičkog kažnjavanja dece i surogat materinstvo.
Na snazi je globalna aktivnost u pravcu zabrane telesnog kažnjavanja dece. Komitet Ujedinjenih nacija za prava deteta definisao je telesno kažnjavanje kao svaku vrstu kazne u kojoj je upotrebljena fizička sila sa namerom da izazove određeni stepen bola ili nelagodnosti, bez obzira koliko je laka. Radni tekst GZ takođe je zabranio fizičko kažnjavanje dece kao formu zlostavljanja deteta. Sa druge strane, čuju se i glasovi koji se protive zabrani svake vrste fizičke kazne, a oni dolaze od roditelja koji veruju da imaju pravo – ili čak i dužnost – da disciplinuju svoju decu uz određeni stepen sile, te da telesno kažnjavanje dece nije nužno nehumano ili ponižavajuće. Ono što je od najveće važnosti u ovoj debati, međutim, jeste to da zabrana fizičkog kažnjavanja mora poslati jasnu poruku da je udaranje dece pogrešno – u najmanju ruku jednako kao što je pogrešno udariti bilo koga drugog. Sa druge strane, ovakva zabrana treba da podstakne i vođenje kampanje za podizanje svesti o svim negativnim efektima fizičkog kažnjavanja, kao i razvijanje pozitivnih, nenasilnih formi discipline u podizanju deteta.
Surogat materinstvo je aranžman u kome žena (surogat majka) pristaje da nosi i rodi dete za drugu ženu ili par (nameravani roditelji). Uprkos činjenici da je infertilnost veliki problem za parove koji se suočavaju sa duševnim bolom, depresijom i osećanjem isključenosti iz društva zbog toga što ne mogu da se ostvare kao roditelji, surogacija je ipak kontroverzna pravna ustanova. Stoga, ako srpski zakonodavac zaista namerava da uvede surogat materinstvo u domaće pravo, oprezan i restriktivan pristup engleskog prava bio bi dobrodošao. To znači da bi bar jedan od nameravanih roditelja morao biti u genetskoj vezi sa detetom, da dete mora živeti sa nameravanim roditeljima u vreme kada oni podnesu zahtev za sticanje roditeljskog prava u odgovarajućem sudskom postupku, da su se surogat majka i njen suprug (ako ga ima) slobodno i bezuslovno saglasili da bude doneta sudska odluka i najzad, da nikakav novac – osim razumnih troškova – nije bio plaćen surogat majci.
Ključne reči: radni tekst Građanskog zakonika, zabrana fizičkog kažnjavanja dece, surogat materinstvo.
Izmena visine doprinosa za izdržavanje deteta
PORODIČNO PRAVO
Izmena visine doprinosa za izdržavanje deteta
Visina doprinosa za izdržavanje maloletnog deteta može se smanjiti ili povećati ako se promene okolnosti na osnovu kojih je doneta prethodna odluka o visini doprinosa za izdržavanje.
Spor za vršenje roditeljskog prava
PORODIČNO PRAVO
Spor za vršenje roditeljskog prava
U sporu za vršenje, odnosno lišenje roditeljskog prava, sud je uvek dužan da se rukovodi najboljim interesom deteta, a najbolji interes deteta je pravni standard koji se ceni prema okolnostima svakog konkretnog slučaja.
Odgovornost za obaveze preuzete radi podmirenja potreba zajedničkog života u bračnoj ili vanbračnoj zajednici
PORODIČNO PRAVO
Odgovornost za obaveze preuzete radi podmirenja potreba zajedničkog života u bračnoj ili vanbračnoj zajednici
Za obaveze preuzete radi podmirenja potreba zajedničkog života u braku (vanbračnoj zajednici), supružnici (vanbračni supružnici) odgovaraju solidarno.
Privremena mera u sporu radi vršenja roditeljskog prava
PORODIČNO PRAVO
Privremena mera u sporu radi vršenja roditeljskog prava
Sud je kod donošenja odluke o vršenju roditeljskog prava dužan da se rukovodi interesima maloletnog deteta i to najboljim interesima maloletnog deteta, a ne interesima roditelja ili jednog od roditelja.
Zaštita podataka o ličnosti
PORODIČNO PRAVO
Zaštita podataka o ličnosti
Svi vidovi prikupljanja, obrade, objavljivanja i korišćenja podataka koji se odnose na porodične odnose i intimu sprovode se u skladu sa zakonom kojim se uređuje zaštita podataka o ličnosti, a ti podaci se mogu koristiti u naučnoistraživačke svrhe pod uslovima propisanim Zakonom o zaštiti podataka o ličnosti.
Određivanje visine doprinosa za izdržavanje dece
PORODIČNO PRAVO
Određivanje visine doprinosa za izdržavanje dece
Polazište za određivanje iznosa koji je potrebno i moguće izdvojiti od strane dužnika izdržavanja dece, ne može biti novčani iznos koji preostane kada se od njegovih redovnih prihoda odbiju izdaci za sopstvene potrebe, već je prioritetna obaveza izdržavanja dece, pa se zbog toga u obzir najpre moraju uzeti osnovne životne potrebe dece kao poverilaca izdržavanja.
Sticanje u porodičnoj zajednici
PORODIČNO PRAVO
Sticanje u porodičnoj zajednici
Ako je majka tuženika, a kao nosilac stanarskog prava, prenela pravo otkupa na tuženika – sina, koji je živeo u zajednici zajedno sa svojom porodicom, tada je tuženik isključivi vlasnik stana i predstavlja njegovu posebnu imovinu.
Mere zaštite od nasilja u porodici
PORODIČNO PRAVO
Mere zaštite od nasilja u porodici
Mere zaštite od nasilja u porodici nisu samo kazna za učinioca nasilja u porodici, već imaju i preventivno dejstvo, jer opominju i upozoravaju učinioca na to kakve ga zakonske posledice očekuju za slučaj da ubuduće ponovi svoje delo, pa deluju i u cilju sprečavanja ponavljanja nasilničkog ponašanja.
Model održavanja ličnih odnosa deteta sa roditeljem sa kojim ne živi
PORODIČNO PRAVO
Model održavanja ličnih odnosa deteta sa roditeljem sa kojim ne živi
Uobičajeni redovan model održavanja ličnih odnosa deteta sa roditeljem sa kojim ne živi podrazumeva viđanje tokom dva vikenda mesečno.