Pravo regresa za dato izdržavanje

PORODIČNO PRAVO
Pravo regresa za dato izdržavanje

Roditelj koji je dete izdržavao nema pravo regresa prema drugom roditelju koji u tome nije učestvovao, jer pravo regresa imaju samo treća lica (pravna i fizička), koja su davala izdržavanje, a za to nisu imala pravnu obavezu.

I z o b r a z l o ž e n j a:
Nižestepeni sudovi su zaključili da tužilja ima pravo na regres prema tuženom u smislu člana 165. stav 1. Porodičnog zakona i donetim presudama obavezali tuženog da naknadi tužilji iznos od 575.000,00 dinara za period u kom je ona sama snosila troškove izdržavanja deteta od 18. 11. 2014. godine do 27. 9. 2018. godine, a da nadalje maloletni A. A. ima pravo na izdržavanje od oca od dana podnošenja zahteva, tužbom podnetom 28. 9. 2018. godine.
Vrhovni kasacioni sud nalazi da je presudama nižestepenih sudova u pobijanom delu pogrešno primenjeno materijalno pravo i da je osnovano u reviziji navedeno da tužilja nema pravo regresa prema tuženom za dato izdržavanje.
Prema članu 165. stav 1. Porodičnog zakona, lice koje je faktički davalo izdržavanje, a nije imalo pravnu obavezu ima pravo na naknadu za učinjeno izdržavanje od lica koje je bilo dužno da daje izdržavanje. Stavom 2. istog člana je propisano da ako je više lica istovremeno bilo dužno da daje izdržavanje, njihova obaveza je solidarna. Smisao ovih pravila je da se pravo na regres omogući trećem licu koje faktički snosi teret izdržavanja iako nema zakonsku obavezu. Roditelji su lica koja imaju zakonsku obavezu izdržavanja prema svom maloletnom detetu. U članu 67. Porodičnog zakona određen je smisao roditeljskog prava, propisivanjem da je roditeljsko pravo izvedeno iz dužnosti roditelja i postoji samo u meri koja je potrebna za zaštitu ličnosti, prava i interesa deteta. U članu 68. propisano je da roditelji imaju pravo i dužnost da se staraju o detetu, da staranje o detetu pored ostalog obuhvata zastupanje i izdržavanje deteta, a u članu 73. da roditelji imaju pravo i dužnost da izdržavaju dete pod uslovima određenim ovim zakonom. Ovo pravo, a pre svega dužnost, obuhvaćeno je sadržinom roditeljskog prava kao skupom prava i obaveza, u koji pored izdržavanja spada i zastupanje deteta. Roditelji raspolažu ovlašćenjem pokretanja sudskih postupaka radi zaštite interesa deteta i prava koja detetu pripadaju, radi vršenja roditeljskog prava i regulisanja dečijeg izdržavanja. Propuštanje roditelja da zahteva izdržavanje za maloletno dete od drugog roditelja, ne odražava se nastankom prava na strani tog roditelja da za protekli period ostvari naknadu za dato izdržavanje deteta na teret drugog roditelja. U odnosu na roditelja sa kojim dete ne živi a dostupan je za vođenje postupka radi regulisanja dečijeg izdržavanja, pravo deteta se ne može preobraziti u potraživanje roditelja, jer bi to bilo protivno cilju i smislu prava ustanovljenih Porodičnim zakonom.
(Presuda Vrhovnog kasacionog suda, Rev. 13739/22 od 29. IX 2022)