Pobijanje dužnikovih pravnih radnji

OBLIGACIONO PRAVO

Pobijanje dužnikovih pravnih radnji

Da bi se pobijala dužnikova pravna radnja nije uslov da dužnik nema uopšte sredstava za ispunjenje poveriočevog potraživanja, nego da sredstva sa kojima raspolaže nisu dovoljna za brzo, efikasno i blagovremeno namirenje poveriočevog potraživanja u celosti i u najkraćem razumnom roku.

I z o b r a z l o ž e n j a:
Prema članu 280. st. 1. i 2. Zakona o obligacionim odnosima, svaki poverilac čije je potraživanje dospelo za isplatu i bez obzira kada je nastalo, može pobijati pravnu radnju svog dužnika koja je preduzeta na štetu poverioca. Smatra se da je pravna radnja preduzeta na štetu poverilaca ako usled njenog izvršenja dužnik nema dovoljno sredstava za ispunjenje poveriočevog potraživanja. Članom 281. stav 3. istog zakona propisano je da se kod besplatnih raspolaganja i sa njima izjednačenim pravnim radnjama smatra da je dužnik znao da preduzetim raspolaganjem nanosi štetu poveriocima i za pobijanje tih radnji ne zahteva se da je trećem licu to bilo poznato ili moglo biti poznato.
Prema stanovištu Vrhovnog kasacionog suda, naplatom potraživanja tužilje prema dužniku V. V. u odnosu na obustavu 2/3 dela zarade taj postupak se ne može smatrati celishodnim iz razloga što se radi o većem novčanom potraživanju (75.000 evra sa pripadajućom zateznom kamatom) zbog čega je dužnik praktično insolventan, a prema članu 280. stav 2. ZOO dužnik je insolventan ukoliko nema dovoljno sredstava za ispunjenje poveriočevog potraživanja. Dakle, uslov da bi se pobijala dužnikova pravna radnja nije da dužnik nema uopšte sredstava za ispunjenje poveriočevog potraživanja, nego da sredstva sa kojima raspolaže nisu dovoljna za brzo, efikasno i blagovremeno namirenje poveriočevog potraživanja u celosti i u najkraćem razumnom roku. Iako dužnik ima primanja – zaradu, to ne predstavlja smetnju za pobijanje ugovora o poklonu nepokretnosti kao štetne pravne radnje kojom je dužnik umanjio svoju imovinu u toj meri da prema trenutnom stanju ista nije dovoljna za namirenje tužiljinog potraživanja u dužem vremenskom periodu. Namirenje utvrđenog novčanog potraživanja od 75.000 evra sa kamatom putem mesečne obustave dela zarade tužiljinog dužnika u predmetnom slučaju trajalo bi više desetina godina i kao takvo ne bi bilo efikasno, zbog čega Vrhovni kasacioni sud prihvata stanovište prvostepenog suda da imovina dužnika nije dovoljna za namirenje tužiljinog potraživanja, a nije dokazano da dužnik raspolaže drugom nepokretnom imovinom pogodnom za namirenje tužiljinog potraživanja.
Kako su u konkretnom slučaju kumulativno ispunjeni svi zakonski uslovi za pobijanje dužnikove pravne radnje (dospelost potraživanja, visina potraživanja, raspolaganje dužnika ugovorom o poklonu u korist sina kao srodnika u pravoj liniji čime je dužnik doveden u situaciju da nema dovoljno sredstava za naplatu tužiočevog potraživanja), a tužba je podneta u roku od tri godine od overe ugovora, to su osnovani navodi revizije da se pobijana drugostepena presuda zasniva na pogrešnoj primeni materijalnog prava.
(Presuda Vrhovnog kasacionog suda, Rev. 2469/21 od 27. X 2022)