Pravo na poštovanje doma

SUDSKA PRAKSA BOSNE I HERCEGOVINE

Pravo na poštovanje doma
Postoji povreda apelanticinog prava na poštovanje doma iz člana II/3.f) Ustava Bosne i Hercegovine i člana 8. Evropske konvencije za zaštitu ljudskih prava i osnovnih sloboda kada miješanje u to apelanticino pravo nije bilo „neophodno u demokratskom društvu“, niti je bilo proporcionalno legitimnom cilju kojem se teži jer organi uprave i redovni sudovi nisu uzeli u obzir sve relevantne činjenice prilikom ocjene da li je sporni stan bio apelanticin dom.

I z o b r a z l o ž e n j a:
Ustavni sud zapaža da nadležni organi i sudovi nisu uzeli u obzir da apelantica nije podnijela zahtjev za povrat majčinog stana jer nisu posebno obrazložili zašto to smatraju irelevantnim u konkretnim okolnostima. Naime, konkretno u postupku nije bilo sporno da je apelantica nosilac stanarskog prava na spornom stanu, te da joj je dodijeljen po njenom zahtjevu kao stambeni i radni prostor, kao i da nadležni organi nikada nisu pokretali postupak za oduzimanje apelantici stanarskog prava na spornom stanu iz nekog zakonom propisanog razloga. U vezi s tim, Ustavni sud podsjeća da je u relevantnom periodu na snazi bio Zakon o stambenim odnosima (ZSO – „Službeni list SR BiH“, br. 14/84 – prečišćeni tekst, 12/87 i 36/89 i „Službene novine Federacije BiH“, br. 11/98, 38/98, 12/99 i 19/99). Navedenim zakonom bilo je određeno da davalac stana na korištenje može otkazati ugovor o korištenju stana nosiocu stanarskog prava, između ostaloga, i ako nosilac stanarskog prava koristi stan za svrhu protivno ugovoru (član 44. stav 1. tačka 1), te ako nosilac stanarskog prava prestane da lično koristi stan neprekidno duže od šest mjeseci (član 47. stav 1. ZSO), a smatraće se da je prestao neprekidno koristiti stan i u slučaju kada samo povremeno navraća u stan (član 47. stav 4. ZSO).
Takođe, Ustavni sud podsjeća da se otkaz ugovora o korištenju stana davao tužbom u nadležnom sudu (član 50. ZSO). Takav postupak nikada nije bio pokrenut. Stoga, imajući u vidu navedene nesporne činjenice, Ustavni sud smatra da je na apelanticu postavljen prevelik teret da u postupku u kojem je tražila povrat stana na kojem je nesporno imala stanarsko pravo dokazuje kako je i koliko intenzivno koristila sporni stan prije nego ga je napustila zbog ratnih okolnosti. Imajući u vidu da apelantici kao nositeljki stanarskog prava na spornom stanu osporenim odlukama nije omogućen povratak u njen dom, Ustavni sud smatra da u konkretnom slučaju osporene odluke nisu bile proporcionalne legitimnom cilju kojem se teži.
(Odluka Ustavnog suda Bosne i Hercegovine, AP-172/21 od 28. IX 2023)